رله پمپ سوخت (Fuel Pump Relay) یک سوئیچ الکترومغناطیسی است که وظیفه تامین و قطع برق ۱۲ ولت پمپ بنزین را بر عهده دارد. این قطعه معمولاً در جعبه فیوز محفظه موتور (کاپوت) یا زیر داشبورد خودرو قرار می‌گیرد. با چرخاندن سوئیچ، ECU فرمان وصل شدن رله را صادر کرده و پمپ بنزین فعال میشود. استارت خوردن و روشن نشدن ماشین، قطع شدن صدای پمپ در زمان باز کردن سوئیچ و خاموش شدن ناگهانی خودرو در حال حرکت، از مهم‌ترین علائم خرابی رله پمپ بنزین هستند.
پمپ بنزین برای مکش سوخت از باک و ارسال آن به انژکتورها، به جریان الکتریکی مداوم و پایدار نیاز دارد. رله پمپ بنزین دقیقاً به عنوان واسطه‌ای میان کامپیوتر خودرو (ECU) و پمپ عمل می‌کند تا این جریان برق در زمان مناسب و با آمپر استاندارد به پمپ برسد. خرابی این قطعه کوچک اما حیاتی می‌تواند باعث شود ماشین شما در وسط جاده خاموش شود یا اصلاً روشن نشود. در ادامه نشانه‌های خرابی، دلایل سوختن رله و روش تست عملی آن با مولتی‌متر را بررسی می‌کنیم. در این نوشته آموزشگاه فن آموزان قصد داریم با تعریف رله پمپ سوخت خودرو، محل قرار گیری و علائم خرابی آن را مورد بررسی قرار داده و ضمن اشاره به دلایل خرابی آن، با نحوه تعویض آن آشنا شویم.
اگر علاقه مند به خودرو و رشته برق خودرو و باطری سازی هستید میتوانید در دوره های آموزش برق خودرو که به صورت صفر تا صد و کاملاً عملی و تخصصی در آموزشگاه فن آموزان برگزار میشوند شرکت کرده و مدرک فنی حرفه ای آن را دریافت کنید. جهت مشاهده شرایط این دوره روی تصویر بالا کلیک کنید.
فهرست محتوا
ویدئو توضیحات کارشناس درباره رله پمپ بنزین
رله پمپ سوخت چیست؟
رله پمپ بنزین در واقع یک سوئیچ کنترل‌شونده است. وقتی سوئیچ خودرو را باز می‌کنید، کامپیوتر ماشین (ECU) یک سیگنال ولتاژ پایین به بوبین (سیم‌پیچ) داخل رله می‌فرستد. این سیگنال باعث ایجاد میدان مغناطیسی شده و پلاتین‌های داخل رله را به هم می‌چسباند؛ در نتیجه برق ۱۲ ولت باتری با جریان بالا به سمت پمپ بنزین هدایت میشود. به همین دلیل است که در ۳ تا ۵ ثانیه اول باز کردن سوئیچ، صدای ضعیف «زززز» یا شروع به کار پمپ را از سمت باک می‌شنوید. پس از روشن شدن موتور، رله به صورت پیوسته برق پمپ را تامین می‌کند و به عنوان یک محافظ، مانع از کشیده شدن آمپر بالا و آسیب دیدن سیم‌کشی خودرو میشود.
محل رله پمپ سوخت
رله پمپ سوخت معمولاً یک قطعه مکعبی پلاستیکی (اغلب به رنگ‌های مشکی، سبز یا قهوه‌ای) است که چهار یا پنج پایه فلزی دارد. این قطعه از نظر ظاهری شباهتی به فیوزهای معمولی ندارد اما در کنار آن‌ها قرار می‌گیرد.
محل قرارگیری این رله در خودروهای مختلف متفاوت است؛ اما در اکثر ماشین‌های داخلی (مثل پژو، پراید و تیبا) و خودروهای خارجی، رله پمپ بنزین در جعبه فیوز اصلی داخل محفظه موتور (کاپوت) یا در جعبه فیوز ثانویه زیر داشبورد سمت راننده قرار دارد. برای پیدا کردن جایگاه دقیق آن بین ده‌ها رله و فیوز دیگر، بهترین راه بررسی نقشه چاپ‌شده روی درب جعبه فیوز یا مراجعه به دفترچه راهنمای خودرو است؛ این قطعه معمولاً با عبارت انگلیسی “Fuel Pump” یا علامت اختصاری پمپ بنزین روی نقشه مشخص میشود.
علائم خرابی رله پمپ سوخت
رله پمپ بنزین معمولاً به یک‌باره از کار نمی‌افتد و قبل از سوختن کامل، هشدارهایی به راننده می‌دهد. از آنجا که این قطعه مستقیماً با سیستم سوخت‌رسانی در ارتباط است، نادیده گرفتن این علائم می‌تواند باعث خاموش شدن ماشین در وسط جاده شود. مهم‌ترین نشانه‌های خرابی رله عبارتند از:
- بی صدا بودن پمپ بنزین در زمان باز کردن سوئیچ
- استارت خوردن و روشن نشدن موتور
- روشن شدن چراغ چک موتور
- افت توان، ریپ زدن و خاموش شدن ناگهانی
بی‌صدا بودن پمپ بنزین در زمان باز کردن سوئیچ
در حالت طبیعی، وقتی سوئیچ خودرو را باز می‌کنید (قبل از استارت زدن)، باید صدای ضعیف زوم‌زوم یا شروع به کار پمپ را برای حدود ۳ ثانیه از زیر صندلی عقب بشنوید. اگر سوئیچ را باز کردید و در سکوت کامل هیچ صدایی از پمپ نیامد، اولین مظنون قطع شدن برق پمپ است که مقصر اصلی آن می‌تواند رله یا فیوز مربوطه باشد.
استارت خوردن و روشن نشدن موتور
یکی از واضح‌ترین علائم خرابی رله پمپ بنزین، روشن نشدن خودرو است. اگر رله کاملاً بسوزد، برق پمپ قطع شده و هیچ بنزینی به انژکتورها نمی‌رسد. در این حالت موتور به راحتی استارت می‌خورد، اما به دلیل نبود سوخت، روشن نمی‌شود (اصطلاحاً ماشین فقط استارت می‌خورد).
روشن شدن چراغ چک خودرو (CEL)
در خودروهای مدرن، کامپیوتر خودرو (ECU) مدار رله‌ها را مانیتور می‌کند. اگر در مدار بوبین رله قطعی، اتصالی یا نوسان ولتاژ رخ دهد، کامپیوتر فوراً متوجه شده و چراغ چک موتور را روشن می‌کند. در این حالت اگر دستگاه دیاگ به خودرو وصل کنید، معمولاً با کد خطای P0230 (خطای مدار اولیه پمپ سوخت) مواجه می‌شوید.
افت توان، ریپ زدن و خاموش شدن ناگهانی
گاهی اوقات رله نمی‌سوزد، بلکه پلاتین‌های داخل آن به دلیل کارکرد زیاد سولفاته شده یا خال می‌زنند. این موضوع باعث افت ولتاژ در مسیر پمپ میشود. در نتیجه، پمپ نمی‌تواند فشار سوخت لازم را در دورهای بالا تامین کند و ماشین در سرعت‌های بالا یا سربالایی‌ها ریپ میزند، دچار افت شتاب شدید میشود و حتی ممکن است در حال حرکت ناگهان خاموش شود.
دلایل خرابی رله پمپ سوخت
رله پمپ بنزین یک قطعه مصرفی نیست که نیاز به تعویض دورهای داشته باشد، اما شرایط مختلفی می‌تواند باعث سوختن بوبین یا خال زدن پلاتین‌های آن شود. مهم‌ترین عواملی که قاتل رله پمپ بنزین هستند عبارتند از:
استهلاک و کارکرد بالا
با گذشت زمان و باز و بسته شدن مداوم پلاتین‌های داخل رله (هزاران بار در طول عمر ماشین)، این کنتاکت‌ها فرسوده شده، رسوب می‌گیرند و در نهایت اتصال برق را برقرار نمی‌کنند.
نیم‌سوز شدن پمپ بنزین (مهم‌ترین دلیل)
این یکی از شایع‌ترین دلایل است! اگر مغزی پمپ بنزین به دلیل گرفتگی فیلتر، کیفیت پایین سوخت یا کارکرد با باک خالی تحت فشار باشد، برای چرخش نیاز به جریان (آمپر) بسیار بالایی دارد. رله نمی‌تواند این آمپر کشیدن غیرعادی را تحمل کند و پایه‌ها یا پلاتین آن ذوب میشوند. در این شرایط اگر فقط رله را عوض کنید، رله جدید هم به سرعت می‌سوزد.
ضعف باتری یا دینام
اگر سیستم برق‌رسانی خودرو افت ولتاژ داشته باشد، بوبین رله برای جبران این افت، جریان بیشتری می‌کشد که باعث داغ شدن بیش از حد قطعه و خرابی زودهنگام آن میشود.
نفوذ آب و رطوبت
موتورشویی غیرغیراصولی یا نشت آب به داخل جعبه فیوز (مخصوصاً در خودروهایی که جعبه فیوز داخل کاپوت عایق‌بندی ضعیفی دارد) باعث اتصالی در پایه‌های رله و سوختن آن میشود.
مراحل تست خرابی رله پمپ سوخت با مولتی‌متر
تست رله یکی از مهارت‌های پایه و مهم در برق خودرو است. رله‌های استاندارد پمپ بنزین معمولاً ۴ پایه دارند: دو پایه برای بوبین یا سیم‌پیچ فرمان (پایه‌های ۸۵ و ۸۶) و دو پایه برای کلید یا پلاتین (پایه‌های ۳۰ و ۸۷). برای تست دقیق قطعه، رله را از جعبه فیوز خارج کرده و مراحل زیر را انجام دهید:
۱. تست بوبین رله (تست مقاومت)
مولتی‌متر را روشن کرده و روی حالت اندازه‌گیری مقاومت (اهم - Ω) قرار دهید. پروب‌های مشکی و قرمز را به پایه‌های فرمان (۸۵ و ۸۶) متصل کنید. در یک رله سالم، باید عددی بین ۵۰ تا ۱۲۰ اهم را روی صفحه ببینید. اگر مولتی‌متر عدد ۱، نماد OL یا بی‌نهایت را نشان داد، سیم‌پیچ داخل رله قطع شده و رله کاملاً سوخته است.
۲. تست عملکرد فیزیکی پلاتین
برای این کار به یک باتری ۱۲ ولت و دو رشته سیم نیاز دارید. سیم‌ها را به قطب مثبت و منفی باتری وصل کرده و سر دیگر آن‌ها را به پایه‌های ۸۵ و ۸۶ رله بزنید (پلاریته مهم نیست). به محض اتصال باید صدای واضح «تق» (چسبیدن پلاتین داخل رله) را بشنوید. اگر هیچ صدایی نیامد، رله خراب است.
۳. تست اتصال کوتاه و سلامت پلاتین‌ها (Continuity)
فقط شنیدن صدای «تق» کافی نیست؛ گاهی پلاتین می‌چسبد اما به دلیل سولفاته بودن، برق را رد نمی‌کند. در حالی که رله را به باتری وصل کرده‌اید (رله فعال است)، مولتی‌متر را روی حالت بوق (تست اتصال) قرار دهید و پروب‌ها را به پایه‌های بار (۳۰ و ۸۷) بزنید. مولتی‌متر باید بوق ممتد بکشد (مقاومت نزدیک به صفر). اگر با وجود چسبیدن پلاتین، مولتی‌متر بوق نزد، یعنی پلاتین‌ها خال زده‌اند و رله باید تعویض شود.
هزینه تعویض و عمر مفید رله پمپ سوخت
رله پمپ بنزین معمولاً قطعه‌ای با دوام است و در صورت سلامت پمپ بنزین و سیستم برق خودرو، می‌تواند بیش از ۵ تا ۱۰ سال بدون مشکل کار کند.
از نظر هزینه‌ها، رله یکی از ارزان‌ترین قطعات سیستم سوخت‌رسانی است. هزینه خرید خود قطعه در بازار قطعات یدکی داخلی چندان بالا نیست. تعویض آن نیز برخلاف پمپ بنزین (که نیاز به باز کردن باک یا صندلی عقب دارد) بسیار ساده است و اجرت بالایی ندارد. در واقع، اگر خودتان دست‌به‌آچار باشید، میتوانید هزینه اجرت را به صفر برسانید.
نحوه تعویض رله پمپ سوخت
تعویض رله پمپ بنزین یکی از ساده‌ترین کارهای فنی خودرو است. در اکثر خودروها برای تعویض این قطعه نیازی به مراجعه به تعمیرگاه ندارید و با طی کردن مراحل زیر میتوانید خودتان آن را انجام دهید:
۱. قطع کردن جریان برق: ابتدا خودرو را در سطح صاف پارک کرده و سوئیچ را کاملاً ببندید. برای رعایت ایمنی و جلوگیری از اتصالی ناگهانی، کابل قطب منفی باتری را با آچار مناسب باز کرده و جدا کنید.
۲. پیدا کردن رله معیوب: درپوش جعبه فیوز (داخل کاپوت یا زیر داشبورد) را باز کنید. با استفاده از نقشه راهنمای چاپ‌شده روی درب جعبه فیوز، جایگاه دقیق رله پمپ بنزین را پیدا کنید.
۳. خارج کردن رله قدیمی: رله‌ها معمولاً پیچ یا قفل خاصی ندارند. با دو انگشت یا با استفاده از یک انبردست ظریف، رله را مستقیماً به سمت بالا بکشید. از تکان دادن شدید رله به طرفین خودداری کنید، زیرا باعث گشاد شدن پایه‌های سوکت میشود.
۴. نصب رله جدید: رله جدید را با شیارهای سوکت تراز کنید (رله‌ها معمولاً به دلیل نحوه چینش پایه‌ها فقط در یک جهت جا می‌روند). سپس با فشار ملایم دست، قطعه را در جای خود محکم کنید.
۵. تست نهایی: کابل منفی باتری را دوباره متصل کرده و محکم کنید. سوئیچ را باز کنید (استارت نزنید). باید صدای شروع به کار پمپ بنزین را بشنوید. پس از ۳ ثانیه استارت بزنید؛ اگر موتور روان روشن شد و چراغ چکی روشن نماند، تعویض رله با موفقیت انجام شده است.
اگر علاقه مند به رشته های مرتبط با خودرو هستید میتوانید در دوره های آموزش مکانیک خودرو درجه 1 و درجه 2 که به صورت صفر تا صد و کاملاً عملی و تخصصی در آموزشگاه فن آموزان برگزار میشوند شرکت کرده و مدرک فنی حرفه ای آن را دریافت کنید. برخی دیگر از دوره های پردرآمد و فنی که در آموزشگاه فن آموزان در دپارتمان های مختلف برگزار می شوند شامل آموزش دیتیلینگ خودرو ، آموزش جلوبندی سازی ماشین ، آموزش نصب دزدگیر ماشین ، آموزش صافکاری خودرو ، دوره های انرژی های پاک و آموزش پنل خورشیدی ، دوره های کامپیوتر و آموزش ICDL ، آموزش جوشکاری ، آموزش تعمیرات پکیج و بیش از دویست دوره دیگر است. برای دریافت اطلاعات بیشتر و مشاوره رایگان با ما تماس بگیرید و یا از طریق فرم زیر اقدام نمایید..
برای شروع یادگیری تردید دارید؟
جهت دریافت مشاوره رایگان شماره موبایل خود را وارد کنید.
پرسش و پاسخ متداول رله پمپ سوخت
رله پمپ بنزین پراید کجاست؟
رله پمپ بنزین پراید در جعبه فیوز قرار دارد که در نزدیکی باطری موتور است. این جعبه شامل فیوزهای مختلف و رله های مختلف سیستم های خودرو مانند رله پمپ بنزین، رله فن خنک کننده و رله استارتر است.
برق مستقیم به پمپ بنزین پراید
اتصال برق مستقیم به پمپ بنزین پراید روشی موقت برای عیب یابی یا راه اندازی اضطراری خودرو است. در این روش با استفاده از یک سیم رابط، برق مستقیما از باتری به پمپ بنزین منتقل می شود. این کار باعث دور زدن رله و مدار کنترلی پمپ بنزین شده و امکان تشخیص سالم بودن خود پمپ را فراهم می کند.
برای انجام این کار ابتدا باید محل پمپ بنزین را که معمولا داخل باک قرار دارد شناسایی کرد. سپس با اتصال یک سر سیم به قطب مثبت باتری و سر دیگر به سیم تغذیه پمپ بنزین، جریان برق مستقیم برقرار می شود.
البته این روش فقط باید توسط افراد آگاه و با رعایت نکات ایمنی انجام شود زیرا اتصال نادرست به سیستم به برق خودرو آسیب میزند یا حتی باعث آتش سوزی میشود.
علائم خرابی رله پمپ بنزین پراید چیست؟
خرابی رله پمپ بنزین پراید با نشانه های مشخصی همراه است. یکی از بارزترین علائم، روشن نشدن موتور یا خاموش شدن ناگهانی آن حین رانندگی است. در این حالت پمپ بنزین قادر به ارسال سوخت به موتور نیست. افت قدرت موتور یا کاهش شتاب خودرو نیز می تواند نشانه ای از اختلال در عملکرد رله پمپ بنزین باشد.
صدای وزوز غیرعادی از ناحیه باک هنگام چرخاندن سوئیچ یا عدم شنیدن صدای پمپ بنزین، از دیگر نشانه های خرابی رله است. گاهی اوقات روشن شدن چراغ چک موتور روی داشبورد نیز می تواند به دلیل اختلال در کار رله پمپ بنزین باشد. در صورت مشاهده هر یک از این علائم، بررسی وضعیت رله پمپ بنزین توسط یک متخصص ضروری است تا از بروز مشکلات جدی تر در سیستم سوخت رسانی جلوگیری شود.
علت نرسیدن برق به پمپ بنزین پراید چیست؟
- خرابی سیستم الکتریکی خودرو
- خرابی خود پمپ بنزین یا رله
خرابی سیستم الکتریکی خودرو
این مشکل شامل اتصالی در سیم کشی یا سوختن فیوزها می شود که مانع انتقال جریان برق به پمپ بنزین می گردد. باتری ضعیف یا فرسوده نیز قادر به تامین جریان کافی برای راه اندازی پمپ سوخت نیست.
خرابی خود پمپ بنزین یا رله
گاهی اوقات قطع شدن سیم های رابط بین قطعات الکتریکی هم باعث قطع جریان برق به پمپ می شود. برای تشخیص دقیق علت و رفع مشکل لازم است یک مکانیک متخصص تمام این موارد را به دقت بررسی کند. در صورت عدم رسیدگی به موقع، این مشکل منجر به خاموش شدن ناگهانی خودرو حین رانندگی میشود.
رله پمپ بنزین تیبا کجاست؟
رله پمپ بنزین تیبا در داخل جعبه فیوز قرار دارد. این جعبه در محفظه موتور واقع شده است و با باز کردن کاپوت خودرو قابل مشاهده است. برای پیدا کردن رله پمپ بنزین تیبا، می توانید جعبه فیوز را که نزدیک به باتری است، باز کنید.
رله پمپ بنزین کوییک کجاست؟
رله پمپ بنزین کوییک در جعبه فیوز قرار دارد. این جعبه معمولاً در محفظه موتور یا نزدیک به باتری واقع شده است. با باز کردن کاپوت و دسترسی به جعبه فیوز، می توانید رله پمپ بنزین را پیدا کنید.
فیوز پمپ بنزین آردی کجاست؟
فیوز پمپ بنزین در خودروی آردی در جعبه فیوز قرار دارد که این جعبه ممکن است در محفظه موتور یا داخل کابین خودرو باشد. برای پیدا کردن فیوز پمپ بنزین، باید جعبه فیوز را باز کرده و فیوز مربوطه را شناسایی کنید.
فیوز پمپ بنزین پژو کجاست؟
فیوز پمپ بنزین پژو در جعبه فیوز است که این جعبه در محفظه موتور و یا داخل کابین خودرو است. به طور معمول، در دفترچه راهنمای خودرو مکان دقیق آن مشخص شده است. در اکثر مدل‌های پژو، این جعبه فیوز در نزدیکی باتری یا در قسمت پایینی داشبورد قرار دارد.
علت یکسره شدن پمپ بنزین پژو
- خرابی رله پمپ بنزین
- خرابی سنسور فشار سوخت
- مشکل در سیستم سیم‌کشی یا اتصالات برق
- خرابی واحد کنترل موتور (ECU)
علت نرسیدن برق به پمپ بنزین
- خراب بودن سیستم برقی خودرو
- خراب بودن باتری و یا فیوز
- خراب بودن پمپ سوخت
- قطع شدن سیم کشی های خودرو
رله پمپ بنزین پیکان وانت کجاست؟
رله پمپ بنزین پیکان وانت معمولاً در جعبه فیوز قرار دارد که این جعبه در محفظه موتور واقع شده است.
محل فیوز پمپ بنزین کجاست؟
فیوز پمپ بنزین در اکثر خودروها از جمله پراید در جعبه فیوز اصلی جای دارد. این جعبه معمولا در محفظه موتور نزدیک باتری قرار گرفته است. برای دسترسی به آن کافی است درب موتور را باز کرده و پوشش جعبه فیوز را بردارید. نقشه راهنمای روی درب جعبه یا دفترچه راهنمای خودرو محل دقیق فیوز پمپ بنزین را نشان می دهد.
