اگر پمپ بنزین خودرو کار نکند چکار کنیم؟

مهم‌ترین کار هنگام خرابی پمپ بنزین و خاموش شدن ناگهانی خودرو، بررسی برق‌رسانی به پمپ قبل از هرگونه دستکاری مکانیکی است. برای عیب‌یابی سریع، سوییچ را ببندید، دوباره باز کنید و به صدای زیر صندلی عقب گوش دهید. اگر صدای کوتاه و چندثانیه‌ای پمپ به گوش نرسید، قبل از تماس با امداد خودرو، فیوز پمپ بنزین در جعبه فیوز کابین، رله دوبل در محفظه موتور و سوئیچ اینرسی (قطع‌کن بنزین) را بررسی کنید. در بسیاری از موارد، سوختن یک فیوز یا فعال شدن قطع‌کن بر اثر ضربه و دست‌انداز باعث قطع سوخت‌رسانی می‌شود و خود پمپ سالم است.

برق خودرو یکی از رشته های فنی جذاب است که به عیب یابی و تعمیر بخش های مختلف برق خودرو می پردازد. برای یادگیری این مهارت پر مخاطب می توانید در دوره آموزش برق خودرو موسسه فن آموزان شرکت کنید.

برای اینکه مراحل اولیه عیب‌یابی پمپ بنزین را سریع‌تر بررسی کنید، اینفوگرافیک زیر مهم‌ترین مواردی را که باید پس از خاموش شدن ناگهانی خودرو بررسی کنید، به‌صورت خلاصه نشان می‌دهد:

نکته مهم: قبل از هر اقدامی، چراغ چک و چراغ ایموبلایزر (قفل ضدسرقت) را در پشت آمپر بررسی کنید. اگر چراغ ایموبلایزر هنگام استارت زدن سریع چشمک می‌زند، ممکن است ایسیو به دلیل شناسایی نشدن چیپ کلید، برق پمپ بنزین را قطع کرده باشد. در این حالت، مشکل از پمپ نیست و مربوط به سیستم ضدسرقت خودرو است.

چرا پمپ بنزین ماشین می‌سوزد

عوامل مختلفی می‌توانند باعث خرابی یا سوختن پمپ بنزین شوند. بعضی از این عوامل با رعایت چند نکته ساده قابل پیشگیری هستند:

عادت اشتباه رانندگی با باک خالی

بعضی رانندگان تا روشن شدن چراغ بنزین صبر می‌کنند و بعد مقدار کمی سوخت می‌زنند. بنزین داخل باک علاوه بر تأمین سوخت، به خنک شدن موتور پمپ نیز کمک می‌کند. وقتی مقدار بنزین خیلی کم باشد، پمپ بیشتر گرم می‌شود و استهلاک آن افزایش پیدا می‌کند. تکرار این کار می‌تواند عمر پمپ را کاهش دهد.

گرفتگی و کثیفی فیلتر بنزین

فیلتر یا صافی بنزین ناخالصی‌ها را قبل از رسیدن به سیستم انژکتور جدا می‌کند. اگر این فیلتر به‌موقع تعویض نشود، به‌تدریج کثیف و مسدود می‌شود. در این حالت، پمپ برای عبور دادن بنزین باید فشار بیشتری ایجاد کند و همین فشار اضافی می‌تواند باعث فرسودگی و خرابی زودتر آن شود. زمان تعویض فیلتر بسته به نوع خودرو و کیفیت بنزین متفاوت است و معمولاً حدود ۲۰ تا ۳۰ هزار کیلومتر در نظر گرفته می‌شود. برای یادگیری مراحل این کار در خودروهای داخلی، می‌توانید راهنمای آموزش تعویض فیلتر بنزین پراید را بررسی کنید.

نکته مهم: هنگام تعویض صافی بنزین بیرونی، به فلش جهت جریان روی فیلتر دقت کنید. نصب اشتباه فیلتر می‌تواند جریان سوخت را محدود کند و فشار بیشتری به پمپ وارد کند.

استفاده از بنزین بی‌کیفیت و ناخالص

کیفیت بنزین در همه جایگاه‌ها یکسان نیست و وجود آب، رسوبات و ذرات معلق می‌تواند فیلتر را زودتر کثیف کند. این ناخالصی‌ها همچنین ممکن است به قطعات داخلی پمپ آسیب بزنند و باعث خوردگی یا گیر کردن قطعات متحرک آن شوند. در نتیجه، عملکرد پمپ ضعیف شده و ممکن است از کار بیفتد.

اتصالی در سیستم برق و رله پمپ

گاهی پمپ سالم است، اما برق به آن نمی‌رسد. سوختن فیوز، خرابی رله پمپ سوخت یا قطعی و اتصالی سیم‌کشی می‌تواند باعث قطع برق پمپ شود؛ بنابراین قبل از تعویض پمپ، مسیر برق‌رسانی آن را بررسی کنید تا در صورت وجود مشکل برقی، نیازی به تعویض پمپ نباشد:

اقدامات اضطراری هنگام خرابی پمپ در جاده

اگر خودرو در جاده یا خیابان خاموش شد و احتمال می‌دهید مشکل از پمپ بنزین باشد، قبل از تماس با امداد خودرو چند بررسی ساده انجام دهید:

هدایت خودرو به حاشیه امن خیابان

اول از همه خودرو را در محل امن متوقف کنید. اگر ماشین هنوز امکان حرکت دارد، آن را به کنار جاده یا محل امن منتقل کنید و فلاشرها را روشن کنید تا رانندگان دیگر متوجه وضعیت خودرو شوند.

بررسی جعبه فیوز داخل کابین

اولین بررسی فنی، چک کردن فیوز پمپ بنزین است. با استفاده از دفترچه راهنمای خودرو یا جست‌وجو در اینترنت، محل جعبه فیوز و فیوز مربوط به پمپ بنزین را پیدا کنید. جعبه فیوز معمولاً زیر فرمان یا کنار داشبورد قرار دارد. فیوز را با انبر مخصوص خارج کنید و ببینید رشته سیم داخل آن قطع شده است یا خیر. اگر فیوز سوخته بود، آن را با یک فیوز سالم با همان آمپر تعویض کنید. ممکن است مشکل خودرو فقط با همین کار برطرف شود.

گوش دادن به صدای پمپ زیر صندلی عقب

در محیطی نسبتاً ساکت، سوییچ را بدون استارت زدن در حالت ON قرار دهید و به قسمت زیر صندلی عقب گوش کنید. در بیشتر خودروها باید صدای ضعیف و کوتاه پمپ، شبیه کار کردن یک موتور الکتریکی کوچک، برای حدود ۲ تا ۳ ثانیه شنیده شود. اگر هیچ صدایی شنیده نشد، ممکن است برق به پمپ نرسد و مشکل از فیوز، رله یا سیم‌کشی باشد؛ البته سوختن کامل خود پمپ نیز می‌تواند باعث این وضعیت شود.

روش‌های تخصصی تست سلامت پمپ بنزین در تعمیرگاه

اگر کمی دانش فنی دارید، می‌توانید قبل از پرداخت هزینه تعویض، تست‌های دقیق‌تری انجام دهید تا از خرابی پمپ مطمئن شوید:

اندازه گیری فشار ریل سوخت

تقریباً تمام خودروهای انژکتوری روی ریل سوخت (لوله‌ای که انژکتورها روی آن نصب شده‌اند) یک شیر سوزنی شبیه به والف تایر دارند. با استفاده از یک گیج یا فشارسنج مخصوص، می‌توانید فشار بنزین را اندازه‌گیری کنید. سوئیچ را باز کنید؛ فشار باید فوراً به حد معینی برسد (برای اکثر خودروهای داخلی مثل پراید، تیبا و خانواده پژو، حدود ۳ تا ۴ بار). اگر فشار صفر است یا بسیار کمتر از حد استاندارد است، پمپ کار نمی‌کند یا بسیار ضعیف شده است.

بررسی دبی و حجم خروجی بنزین در دقیقه

برای بررسی دبی پمپ بنزین، فقط مناسب بودن فشار کافی نیست؛ ممکن است پمپ فشار لازم را ایجاد کند اما حجم سوخت خروجی آن کم باشد. در این تست، خروجی سوخت را در یک ظرف مدرج جمع کنید و مقدار بنزین خارج‌شده را در مدت مشخص، مثلاً ۵ ثانیه، اندازه بگیرید؛ سپس نتیجه را با مقدار استاندارد همان خودرو مقایسه کنید. پایین بودن دبی می‌تواند به گرفتگی صافی یا مسیر سوخت، فرسودگی پمپ یا مشکل در برق‌رسانی آن مربوط باشد.

نکته مهم: هنگام انجام این تست، به دلیل خطر آتش‌سوزی بنزین، محیط باید دارای تهویه مناسب باشد و هرگونه شعله یا جرقه از محل دور نگه داشته شود.

تست مدار برق پمپ با اهم متر

برای این کار نیاز به یک مولتی‌متر دارید. باید به کانکتور برق پمپ بنزین که معمولاً با برداشتن صندلی عقب یا یک درپوش در کف صندوق قابل دسترسی است، برسید. کانکتور را جدا کرده و از یک نفر دیگر بخواهید سوئیچ را باز کند. در همان ۲-۳ ثانیه اولیه، ولتاژ دو سر سیم‌های اصلی کانکتور را اندازه بگیرید. باید ولتاژی معادل ولتاژ باتری (حدود ۱۲ ولت) را مشاهده کنید. اگر ولتاژ وجود دارد اما پمپ کار نمی‌کند، پس خود پمپ خراب است. اگر ولتاژی نیست، مشکل از مدار برق است.

روش تشخیص خرابی پمپ بنزین از سایر قطعات موتور

علائم خرابی پمپ بنزین ممکن است با ایراد بعضی قطعات دیگر اشتباه گرفته شود؛ برای مثال، خرابی سنسور موقعیت میل‌لنگ یا سنسور دور موتور نیز می‌تواند باعث خاموش شدن ناگهانی خودرو و روشن نشدن دوباره آن شود. این سنسور اطلاعات موقعیت و سرعت چرخش میل‌لنگ را به ECU می‌دهد و اگر سیگنال آن قطع شود، ممکن است کنترل پاشش سوخت و جرقه نیز مختل شود.

برای تشخیص، هنگام استارت وجود جرقه را بررسی کنید. اگر جرقه وجود دارد اما موتور روشن نمی‌شود، سیستم سوخت‌رسانی، فشار سوخت و عملکرد پمپ بنزین را بررسی کنید. اگر جرقه وجود نداشته باشد، سنسور دور موتور و مدار جرقه نیز باید بررسی شوند.

گرفتگی شدید کاتالیزور نیز می‌تواند باعث افت توان خودرو، به‌ویژه هنگام حرکت در سربالایی، شود و علائمی شبیه کمبود سوخت ایجاد کند. در این حالت، موتور ممکن است حتی در حالت درجا نیز به‌سختی گاز بخورد و گاهی بوی گوگرد یا تخم‌مرغ گندیده از اگزوز احساس شود.

تعویض کامل مجموعه پمپ بنزین یا تعویض مغزی

پس از تأیید خرابی پمپ بنزین، باید بین تعویض مغزی و تعویض کل مجموعه پمپ انتخاب کنید. در بیشتر خودروهای جدید، پمپ بنزین به صورت یک ماژول داخل باک قرار دارد که شامل مغزی، درجه باک، فیلتر اولیه، رگولاتور و لوله‌های خرطومی است.

تعویض فقط مغزی هزینه کمتری دارد، اما برای این کار باید مجموعه پمپ باز شود. لوله‌های خرطومی قدیمی ممکن است در اثر تماس طولانی با بنزین خشک و شکننده شده باشند و هنگام باز کردن یا نصب دوباره آسیب ببینند. در نتیجه، داخل باک نشتی ایجاد می‌شود و فشار سوخت کاهش پیدا می‌کند؛ بنابراین ممکن است خودرو با وجود مغزی جدید، همچنان علائم خرابی پمپ را داشته باشد. کثیفی فیلتر قدیمی نیز می‌تواند عمر مغزی جدید را کاهش دهد.

نکته مهم: هنگام تعویض مغزی یا ماژول پمپ بنزین، اورینگ دور دهانه باک را نیز تعویض کنید. اورینگ قدیمی و دفرمه می‌تواند باعث نشت بوی بنزین به داخل کابین و ایجاد خطای نشتی در سیستم بخارات بنزین شود. 

در مقابل، تعویض کامل مجموعه پمپ هزینه بیشتری دارد، اما تمام اجزای اصلی آن از جمله موتور پمپ، رگولاتور، فیلترها و درجه باک نیز تعویض می‌شوند. به این ترتیب، قطعات قدیمی و فرسوده داخل ماژول باقی نمی‌مانند و احتمال نیاز به تعمیر دوباره کمتر می‌شود.

تجربه‌های عملی از عیب‌یابی و خرابی پمپ بنزین

خاموش شدن خودرو همیشه به معنی خراب شدن پمپ بنزین نیست. گاهی مشکل از برق‌رسانی، اتصالات یا قطعاتی است که برق پمپ را کنترل می‌کنند. شناخت این موارد کمک می‌کند از تعویض بی‌دلیل پمپ جلوگیری کنید:

سوختن دوباره پمپ بعد از تعویض

اگر پمپ بنزین تعویض شد اما پمپ جدید نیز بعد از مدتی از کار افتاد، فقط خود پمپ را بررسی نکنید. سوکت، پایه‌های اتصال و دسته‌سیم روی باک را نیز بررسی کنید. شل بودن یا سولفاته شدن اتصالات می‌تواند مقاومت مسیر برق را بالا ببرد و باعث داغ شدن سوکت و آسیب به پمپ شود. بنابراین اگر اطراف پایه‌های سوکت تغییر رنگ، داغ‌شدگی یا ذوب‌شدگی دیده می‌شود، قبل از نصب پمپ جدید، ابتدا مشکل اتصال و سیم‌کشی را برطرف کنید. در غیر این صورت، ممکن است پمپ جدید نیز دوباره دچار مشکل شود.

نکته مهم: تعویض پمپ بدون بررسی سوکت و مسیر برق می‌تواند باعث شود پمپ جدید نیز دوباره خراب شود.

خاموش شدن خودرو بعد از ضربه و فعال شدن سوئیچ اینرسی

اگر خودرو بعد از ضربه یا عبور از یک دست‌انداز شدید خاموش شد و با وجود استارت خوردن روشن نشد، در خودروهای مجهز به سوئیچ اینرسی، فعال شدن این قطعه را بررسی کنید. سوئیچ اینرسی برای قطع برق پمپ بنزین در زمان وارد شدن ضربه طراحی شده است.

ابتدا مطمئن شوید نشتی یا بوی بنزین وجود ندارد. سپس محل سوئیچ را طبق دفترچه خودرو پیدا کنید؛ محل نصب آن در مدل‌های مختلف متفاوت است. اگر سوئیچ از نوع فشاری باشد و دکمه آن بالا آمده باشد، در صورت نبود نشتی، دکمه را فشار دهید تا دوباره در جای خود قرار بگیرد. سپس سوییچ را باز کنید و بررسی کنید که صدای پمپ برگشته است یا خیر. اگر پمپ فعال شد، خودرو را روشن کنید.

نکته مهم: همه خودروها سوئیچ اینرسی فشاری ندارند. در بعضی مدل‌ها، قطع برق پمپ بعد از ضربه توسط سیستم کنترل الکترونیکی انجام می‌شود. بنابراین روش ریست را بر اساس مدل خودرو انجام دهید.

قطع شدن برق پمپ بنزین

در خودروهایی که دزدگیر یا ردیاب غیرفابریک نصب شده است، ممکن است برق نرسیدن به پمپ، از سیستم سوخت‌رسانی نباشد. بعضی از این تجهیزات با استفاده از رله قطع‌کن، برق یکی از مدارهای خودرو را هنگام فعال شدن سیستم ضدسرقت قطع می‌کنند. اگر فیوز و رله دوبل سالم باشند اما برق به پمپ نرسد، سیم‌کشی تجهیزات غیرفابریک را نیز بررسی کنید. در این شرایط، ممکن است مشکل از رله قطع‌کن، اتصال‌های آن یا خود دزدگیر باشد، نه پمپ بنزین.

بیشتر بخوانید: علائم خرابی رله دوبل پراید و نحوه تست و تعویض آن 

سوالات متداول در مورد خرابی پمپ بنزین ماشین

آیا استفاده از بنزین سوپر در جلوگیری از خرابی پمپ بنزین تأثیر دارد؟

بنزین سوپر به دلیل اکتان بالاتر، به بهبود احتراق و کاهش ناک زدن موتور کمک می‌کند، اما تأثیر مستقیمی بر عملکرد مکانیکی پمپ بنزین ندارد. برای پمپ، تمیز بودن بنزین و نبود آب و رسوبات اهمیت بیشتری دارد. وجود زنگ‌زدگی و آب در مخزن بعضی جایگاه‌ها می‌تواند باعث کثیف شدن فیلتر و آسیب به پمپ شود؛ فرقی ندارد از بنزین معمولی استفاده کنید یا سوپر.

آیا بوی شدید بنزین داخل کابین به خرابی پمپ ارتباط دارد؟

بوی شدید بنزین لزوماً به معنی سوختن موتور پمپ نیست، اما می‌تواند به مجموعه پمپ مربوط باشد. در بیشتر خودروها، پمپ بنزین زیر صندلی عقب قرار دارد. اگر اورینگ (واشر لاستیکی) دور دهانه پمپ خشک یا خراب شده باشد یا مهره پلاستیکی نگهدارنده آن شل شده باشد، بخارات بنزین می‌تواند وارد کابین شود. این مشکل به‌خصوص بعد از پر کردن کامل باک بیشتر احساس می‌شود و برای جلوگیری از خطر آتش‌سوزی باید سریع بررسی شود.

تفاوت صدای طبیعی پمپ با صدای زوزه و خرابی چیست؟

پمپ بنزین سالم هنگام باز کردن سوییچ، قبل از استارت، معمولاً فقط یک صدای «ویز» نرم و یکنواخت به مدت ۲ تا ۳ ثانیه ایجاد می‌کند. اگر پمپ صدای زوزه، ناله یا خرخر بلند و غیرعادی داشته باشد و این صدا بعد از روشن شدن موتور نیز ادامه پیدا کند، باید آن را بررسی کنید. این صدا می‌تواند به دلیل گرفتگی فیلتر داخلی و فشار بیشتر به موتور پمپ یا خشک شدن بلبرینگ‌های داخلی باشد و نشانه نزدیک شدن زمان خرابی پمپ محسوب شود.

عمر مفید پمپ بنزین چقدر است و چه زمانی باید تعویض شود؟

پمپ بنزین مانند روغن موتور یا تسمه تایم، زمان تعویض مشخصی بر اساس کیلومتر ندارد. اگر از بنزین تمیز استفاده کنید، صافی بنزین را به‌موقع تعویض کنید و با باک خالی رانندگی نکنید، یک پمپ اصلی می‌تواند حدود ۱۵۰ تا ۲۰۰ هزار کیلومتر کار کند. به همین دلیل، تعویض پیشگیرانه آن معمولاً ضرورتی ندارد و بهتر است زمانی انجام شود که علائم افت فشار یا خرابی موتور پمپ دیده شود.