برای تست سنسور اکسیژن خودرو پیش از تعویض، سه روش اصلی وجود دارد. در روش اول و دوم که با استفاده از دستگاه دیاگ یا ولتاژگیری سیم سیگنال با مولتیمتر در حالت موتور گرم انجام میشود، ولتاژ سنسور باید مدام بین ۰.۱ تا ۰.۹ ولت نوسان کند و ثابت ماندن این عدد نشانه خرابی قطعه است. در روش سوم نیز میتوانید در حالت موتور خاموش، مقاومت پایههای هیتر (دو سیم همرنگ) را با اهممتر اندازهگیری کنید. در یک سنسور سالم، مقدار مقاومت معمولاً بین ۴ تا ۱۳۰ اهم است و نمایش عدد OL نشاندهنده قطعی یا سوختگی کامل سنسور خواهد بود.
فهرست محتوا
سنسور اکسیژن چیست و کجای خودرو قرار دارد؟
سنسور اکسیژن که در مباحث فنی با نام حسگر لانبدا نیز شناخته میشود، یکی از اصلیترین قطعات سیستم سوخترسانی و کنترل آلایندگی در خودروهای مدرن است. وظیفه اصلی این قطعه، اندازهگیری میزان اکسیژن باقیمانده در گازهای خروجی اگزوز و ارسال این اطلاعات به واحد کنترل الکترونیکی (ECU) است. کامپیوتر خودرو با تحلیل این دادهها، نسبت سوخت و هوا را بهدقت تنظیم میکند تا احتراق در بهینهترین حالت ممکن انجام شده و مصرف سوخت و آلایندگی کاهش یابد. به همین دلیل این حسگرها به طور مستقیم در مسیر عبور دود و روی لولههای اگزوز نصب میشوند تا بتوانند با جریان گازهای خروجی در تماس باشند.
در اکثر خودروهای امروزی، حداقل دو سنسور اکسیژن وجود دارد؛ سنسور اول یا بالادست که قبل از مبدل کاتالیستی قرار گرفته و مسئول تنظیم سوخت است، و سنسور دوم یا پاییندست که بعد از کاتالیزور نصب شده و وظیفه پایش سلامت و کارایی کاتالیزور را بر عهده دارد.
نکته فنی مهم: آموزشهای این مقاله مربوط به سنسورهای رایج زیرکونیوم (باند باریک) است که ولتاژ آنها نوسان دارد. در بسیاری از خودروهای مدرن، برای سنسور بالادست از سنسورهای وایدبند (AFR) استفاده میشود که ولتاژ آنها روی اعدادی مثل ۳.۳ یا ۲.۲ ولت ثابت میماند و بر اساس جریان کار میکنند.
از کجا بفهمیم سنسور اکسیژن نیاز به تست دارد؟
تشخیص زمان مناسب برای تست سنسور اکسیژن اهمیت زیادی دارد؛ زیرا این قطعه باگذشت زمان و در اثر حرارت بالا یا آلودگیهای ناشی از احتراق، دقت خود را از دست میدهد. زمانی که سنسور اطلاعات نادرست به ECU ارسال کند، نسبت سوخت و هوا بهدرستی تنظیم نمیشود و موتور وارد وضعیت احتراق ناقص میشود. در این حالت، علائم زیر در عملکرد خودرو دیده میشود:
روشنشدن چراغ چک موتور
روشنشدن چراغ چک روی داشبورد، معمولاً اولین و واضحترین هشدار خودرو برای اعلام خرابی سنسور اکسیژن است. زمانی که ایسیو (ECU) تشخیص دهد ولتاژ خروجی سنسور از محدوده استاندارد خارج شده یا گرمکن (هیتر) آن دچار قطعی شده است، این کد خطا را در حافظه خود ثبت و ذخیره میکند و چراغ چک را روشن میکند.
افزایش مصرف سوخت
خرابی سنسور اکسیژن میتواند مصرف سوخت خودرو را تا حدود ۳۰ درصد افزایش دهد. این سنسور وظیفه دارد میزان اکسیژن موجود در گازهای خروجی را به کامپیوتر خودرو (ECU) گزارش دهد تا مقدار پاشش سوخت به طور دقیق تنظیم شود. وقتی این سنسور درست کار نکند، اطلاعات اشتباهی به ECU میرسد و سیستم کنترل موتور تصور میکند خودرو به سوخت بیشتری نیاز دارد؛ در نتیجه مقدار بنزین بیشتری تزریق میشود و مصرف سوخت به شکل محسوسی بالا میرود.
ریپزدن یا بد کارکردن موتور
اگر موتور خودرو در حالت درجا لرزش دارد، نامنظم کار میکند یا هنگام گاز دادن اصطلاحاً کپ میکند (کاهش ناگهانی شتاب)، معمولاً نشانه بههمخوردن نسبت سوخت و هوا است. یکی از دلایل رایج این مشکل، کندشدن عملکرد سنسور اکسیژن است که نمیتواند تغییرات لحظهای میزان اکسیژن خروجی را بهدرستی به ECU گزارش دهد. در نتیجه، واحد کنترل موتور هم تنظیم دقیق پاشش سوخت را از دست میدهد و به همین دلیل خودرو ریپ میزند و عملکرد نرم و روانی نخواهد داشت.
بوی بنزین خام از اگزوز
احساس بوی تند بنزین نسوخته یا بوی نامطبوعی شبیه به تخممرغ گندیده از سمت اگزوز، یکی از نشانههای واضح خرابی این قطعه است. همانطور که گفته شد، خرابی سنسور باعث تزریق بنزین اضافی به موتور میشود. بخشی از این بنزینِ اضافی فرصت سوختن پیدا نمیکند و بهصورت خام وارد مسیر اگزوز میشود. این اتفاق نهتنها بوی بدی ایجاد میکند، بلکه میتواند باعث داغشدن بیش از حد و خرابی قطعه گرانقیمتی به نام کاتالیزور نیز بشود.
بیشتر بخوانید: سیستم انژکتور خودرو: نحوه کارکرد و اجزا
ردشدن در معاینه فنی
بسیاری از رانندگان تا زمان مراجعه به مراکز معاینه فنی، متوجه خرابی سنسور اکسیژن نمیشوند. این قطعه نقش مهمی در کنترل میزان آلایندگی خودرو دارد و اگر دچار مشکل شود، ممکن است خودرو در ظاهر کاملاً طبیعی کار کند، اما در واقع ترکیب سوخت و هوا بهدرستی تنظیم نمیشود. در نتیجه، میزان گازهای آلاینده مانند منوکسید کربن در خروجی اگزوز افزایش پیدا میکند و همین موضوع میتواند باعث ردشدن خودرو در آزمون معاینه فنی شود.
قبل از تست سنسور اکسیژن به چه ابزارهایی نیاز داریم؟
برای انجام یک تست دقیق و حرفهای، داشتن ابزارهای مناسب بهمنظور تشخیص خرابی این قطعه و جلوگیری از تعویض بیمورد آن ضروری است. یکی از مهمترین ابزارها، مولتیمتر دیجیتال است که با استفاده از آن میتوان ولتاژ DC و مقاومت سنسور را اندازهگیری کرد و وضعیت عملکرد آن را بهصورت دقیق بررسی نمود.
علاوه بر مولتیمتر، دستگاه دیاگ یا اسکنر OBD2 نیز نقش مهمی در بررسی عملکرد سنسور دارد. با استفاده از دیاگ میتوان اطلاعات لحظهای سنسور اکسیژن را هنگام روشن بودن موتور مشاهده کرد و همچنین کدهای خطای ثبتشده در ECU را بررسی نمود. همچنین درصورتیکه نیاز به باز کردن سنسور باشد، استفاده از آچار مخصوص سنسور اکسیژن ضروری است تا هنگام باز و بسته کردن، به بدنه سنسور یا سیمکشی ظریف آن آسیبی وارد نشود. بهطورکلی رعایت این نکات، باعث افزایش دقت در عیبیابی و جلوگیری از هزینههای اضافی تعمیر ماشین میشود.
تست سنسور اکسیژن با دستگاه دیاگ
بهترین و بیدردسرترین راه برای تست سنسور، استفاده از دستگاه دیاگ است. دیاگ به شما اجازه میدهد بدون باز کردن هیچ قطعهای، نمودار تغییرات ولتاژ را مشاهده کرده و سرعت واکنش سنسور را با استانداردهای سازنده مقایسه کنید. دستگاه دیاگ اطلاعات تکمیلی دیگری مانند میزان تصحیح سوخت را نیز ارائه میدهد که علت اصلی خطای ایجاد شده را به تعمیرکار نشان میدهد. این روش بهویژه برای تشخیص مشکلاتی که ناشی از خود سنسور نیستند (مانند نشتی هوا) بسیار کارآمد و دقیق است.
البته تجربه تعمیرکاران نشان میدهد که گاهی کثیفی یا سولفاته شدن سوکت سنسور نیز، باعث ثبت خطای کاذب در دیاگ میشود و تنها با یک اسپری کنتاکتشور مشکل حل شده و نیازی به تعویض قطعه نیست.
برای انجام این تست در منوی دادههای زنده (Live Data)دستگاه، عامل ولتاژ سنسور را انتخاب کرده و بهصورت گراف یا نمودار رصد کنید تا الگوی نوسانات آن مشخص شود. در دور آرام موتور (حالت درجا)، نمودار باید شبیه به یک موج سینوسی مرتب باشد که مدام نوسان میکند؛ هرگونه خط صاف یا نوسان بسیار کند، نشانه ضعف شدید سنسور است.
نکته مهم دیگر در این تست، بررسی مقادیر Fuel Trim است. این پارامترها نشان میدهند ECU بر اساس اطلاعات دریافتی از سنسور اکسیژن، چه مقدار به پاشش سوخت اضافه یا از آن کم میکند تا نسبت هوا به سوخت در محدوده مطلوب باقی بماند. اگر این اعداد، مقادیر مثبت یا منفیِ بزرگی داشته باشند، نشاندهنده این است که سنسور اکسیژن یا در حال گزارش اشتباه است و یا واقعاً مشکلی در نسبت سوخت و هوا وجود دارد.
همچنین در این تست، کدهای خطای محدوده P0130 تا P0167 نیز، به طور مستقیم به عملکرد سنسورهای اکسیژن، مدار سیگنال، ولتاژ خروجی، مدار گرمکن (Heater Circuit) و محدوده پاسخدهی این سنسورها مربوط میشوند. بررسی این کدها میتواند وضعیت سنسور اکسیژن و میزان دقت ECU در تنظیم نسبت هوا به سوخت را بهخوبی مشخص کند. کد P0420 نیز از متداولترین کدهای مرتبط با این سیستم است که از طریق مقایسه سیگنال سنسورهای اکسیژن بالادست و پاییندست ثبت میشود و معمولاً بیانگر کاهش راندمان مبدل کاتالیستی یا اختلال در عملکرد سنسور اکسیژن پاییندست است.
بیشتر بخوانید: ریستکردن ECU خودرو بدون دیاگ
تست سنسور اکسیژن با مولتیمتر
استفاده از مولتیمتر روشی اقتصادی و در دسترس برای اطمینان از سالمبودن این سنسور است، به شرطی که مراحل تست بادقت و در شرایط دمایی مناسب انجام شود. در این روش میتوان بدون نیاز به دستگاههای پیچیده، هم توانایی سنسور در تولید ولتاژ و هم سرعت واکنش آن نسبت به تغییرات غلظت اکسیژن را بهصورت لحظهای بررسی کرد. البته به یاد داشته باشید که دقیقترین ابزار برای تست سرعت واکنش (تنبلی) سنسور، استفاده از اسیلوسکوپ است تا شکل موج دقیقاً بررسی شود؛ بااینحال، مولتیمتر همچنان دردسترسترین گزینه است. مراحل تست به شرح زیر است:
بیشتر بخوانید: نحوه تست قطعات الکترونیکی با مولتیمتر
مرحله اول: پیداکردن سنسور اکسیژن
ابتدا باید محل دقیق سنسور موردنظر را روی منیفولد دود یا لولههای اگزوز شناسایی کنید که معمولاً قبل یا بعد از مبدل کاتالیزور قرار دارند. در برخی خودروها دسترسی به سنسور دوم دشوار است و ممکن است نیاز باشد خودرو را روی جک قرار داده یا از زیر ماشین به سوکت و بدنه سنسور دسترسی پیدا کنید.
مرحله دوم: بررسی ظاهر سنسور و سیمکشی آن
قبل از انجام تست سنسور، بررسی سیمها و اتصالات الکتریکی آن از نظر سوختگی، ذوبشدگی در اثر تماس با اگزوز و اکسیدشدگی سوکتها ضروری است. هرگونه پارگی در روکش سیمها یا آلودگی و سولفاتهشان بیش از حد در محل اتصال سوکت میتواند باعث قطع سیگنال یا ایجاد مقاومت اضافی شده و در نتیجه منجر به ثبت خطای اشتباه توسط ECU شود.
مرحله سوم: گرمکردن موتور
سنسور اکسیژن تا زمانی که به دمای کاری خود (حدود ۳۰۰ تا ۶۰۰ درجه سانتیگراد) نرسد، هیچ ولتاژی تولید نمیکند و عملاً غیرفعال میماند؛ بنابراین لازم است خودرو را روشن کرده و اجازه دهید حداقل ۱۰ تا ۱۵ دقیقه کار کند تا سنسور کاملاً داغ شده و برای تولید سیگنال الکتریکی آماده شود.
مرحله چهارم: اندازهگیری ولتاژ سنسور
ابتدا مولتیمتر را در حالت ولتاژ مستقیم (DC) و در رنج پایین قرار دهید تا تغییرات میلیولتی نیز قابلمشاهده باشد. سپس درحالیکه موتور روشن است، پراب قرمز مولتیمتر را به سیم سیگنال سنسور (معمولاً سیم مشکی در سنسورهای ۴ سیمه) و پراب مشکی را به زمین سنسور یا بدنه متصل کنید. دقت کنید که سوکت سنسور باید متصل بماند و شما از پشت سوکت اتصال را برقرار کنید تا سنسور در مدار واقعی خود تست شود.
هشدار: بههیچوجه مقاومت (اهم) سیمهای سیگنال را با مولتیمتر اندازه نگیرید. ولتاژ خروجی مولتیمتر در حالت اهمچک میتواند به مغزی حساس سنسور آسیب دائمی برساند.
مرحله پنجم: تفسیر نتیجه تست
پس از اتصال صحیح پرابهای مولتیمتر و اطمینان از گرم بودن موتور، به صفحه نمایشگر دقت کنید. در یک سنسور اکسیژن سالم (بالادست)، اعداد باید به طور پیوسته، منظم و سریع بین ۰.۱ تا ۰.۹ ولت نوسان کنند.
الگوی نوسان ولتاژ در مولتیمتر، دقیقاً مشابه دادههای زنده (Live Data) در دستگاه دیاگ است؛ یعنی نوسان سریع و مداوم نشاندهنده این است که سنسور کاملاً سالم است و به تغییرات اکسیژن واکنش نشان میدهد. درحالیکه اگر اعداد روی مولتیمتر ثابت بمانند (مثلاً روی حدود ۰.۴۵ ولت قفل شوند) یا با تأخیر زیاد تغییر کنند، اصطلاحاً سنسور دچار «تنبلی» شده یا ازکارافتاده است.
نکته مهم: برای بررسی دقیقتر اینکه ثابت ماندن ولتاژ به دلیل خرابی خود سنسور است یا نشاندهنده مشکلات موتور (مانند سوخت غنی، سوخت رقیق یا قطعی سیمکشی)، نیازی به بررسیهای پیچیده نیست. کافی است «جدول تفسیر نتایج تست» در ادامه همین مقاله را مشاهده کنید تا بر اساس عددی که مولتیمتر یا دیاگ به شما نشان میدهد، مشکل و راهکار آن را در یک نگاه بیابید.
تست گرمکن (هیتر) سنسور اکسیژن با مولتیمتر
اکثر سنسورهای جدید موجود در بازار، دارای یک هیتر داخلی هستند تا در هنگام سرد بودن موتور، سنسور را سریعاً به دمای کاری برسانند و آلایندگی را در استارت سرد کاهش دهند؛ بنابراین خرابی هیتر سنسور باعث میشود که حتی اگر بخش اصلی سنسور سالم باشد، خودرو در دقایق اول روشنشدن بد کارکرده و مصرف سوخت بالایی داشته باشد.
این تست بهمنظور بررسی سلامت المنت داخلی سنسور از طریق اندازهگیری مقاومت و همچنین اطمینان از رسیدن برق ۱۲ ولت از سمت خودرو به سنسور انجام میشود. برای اندازهگیری مقاومت هیتر، سوکت سنسور را جدا کرده و مولتیمتر را روی رنج اهم قرار دهید و دو سیم همرنگ (در سنسورهای بوش دو سیم سفید و در سنسورهای NTK دو سیم مشکی) را اندازهگیری کنید. مقاومت نرمال در اکثر خودروها بین ۴ تا ۳۰ اهم است؛ اگر مولتیمتر عدد بینهایت را نشان دهد، یعنی المنت هیتر داخلی سوخته و سنسور باید تعویض شود.
گاهی اوقات نیز خود سنسور سالم است، اما برق به آن نمیرسد؛ پس باید در سوکت سمت دستهسیم خودرو، وجود ولتاژ ۱۲ ولت را هنگام باز بودن سوئیچ بررسی کنید. اگر ولتاژی وجود نداشته باشد، مشکل میتواند از فیوز سوخته، رله معیوب، قطعی مسیر برقرسانی یا ایراد در سیمکشی خودرو باشد و تعویض سنسور مشکلی را حل نخواهد کرد. در این شرایط، قبل از خرید قطعه جدید، بهتر است مسیر برق، فیوزها و اتصالات را طبق اصولی که در مقاله بررسی سیمکشی خودرو و نحوه کار فیوز ماشین توضیح داده شده بررسی کنید.
جدول تفسیر نتایج تست سنسور اکسیژن
در این جدول شما میتوانید تمام نتایج تست ولتاژ سنسور اکسیژن با استفاده از دیاگ و مولتیمتر را تفسیر کنید و سریعتر تشخیص دهید که مشکل خودرو مربوط به سنسور اکسیژن آن است و یا سیستم سوخترسانی و موتور ماشین دچار مشکل شده است:
| عدد یا رفتار مشاهده شده (در دیاگ/مولتیمتر) | مفهوم فنی (وضعیت سنسور/موتور) | راهکار و اقدام پیشنهادی |
| نوسان سریع بین ۰.۱ تا ۰.۹ ولت | سنسور اول (بالادست) کاملاً سالم است. | نیاز به هیچ اقدامی نیست. |
| ولتاژ ثابت روی حدود ۰.۴۵ ولت | سنسور هنوز سرد است یا قطعه کاملاً تنبل/خراب شده است. | گرمکردن موتور / تست قطعی هیتر / تعویض سنسور اکسیژن |
| ولتاژ ثابت زیر ۰.۲ ولت | موتور در حالت سوخت رقیق (Lean) است یا سیم سیگنال قطعی دارد. | بررسی نشتی هوا (وکیوم) و سلامت سیمکشی خودرو |
| ولتاژ ثابت بالای ۰.۸ ولت | موتور در حالت سوخت غنی (Rich) است یا سنسور دوده گرفته است. | بررسی انژکتورها و فشار رگولاتور بنزین |
| نوسان سریع سنسور دوم (مشابه سنسور اول) | مبدل کاتالیزور خاصیت خود را ازدستداده یا تخلیه شده است. | بررسی و تعویض کاتالیزور |
| نمایش حرف OL در تست مقاومت | المنت گرمکن (هیتر) داخل سنسور سوخته است. | تعویض سنسور اکسیژن |
خطاهای رایج هنگام تست سنسور اکسیژن
مهمترین اشتباهاتی که در زمان مشاهده علائم خرابی این سنسور، باعث تشخیص غلط و ایجاد هزینههای اضافی میشوند عبارتاند از:
تست سنسور روی موتور سرد
همانطور که اشاره شد، سنسورهای اکسیژن تا به دمای حدود ۳۰۰ درجه سانتیگراد نرسند، سیگنالی تولید نمیکنند و تست در حالت سرد باعث نمایش ولتاژ صفر میشود؛ بنابراین همیشه قبل از تست، حداقل ۱۰ تا ۱۵ دقیقه با خودرو رانندگی کنید تا از فعالشدن کامل سنسور و آمادگی آن برای گزارشدهی مطمئن شوید.
اشتباهگرفتن سیم سیگنال و هیتر
در سنسورهای ۴ سیمه، دو سیم همرنگ (معمولاً سفید) مربوط به هیتر و دو سیم دیگر مربوط به سیگنال و زمین هستند. اتصال اشتباه پرابهای مولتیمتر به سیمهای هیتر بهجای سیگنال، باعث نمایش ولتاژهای ثابت باتری شده که هیچ ارتباطی به عملکرد اکسیژنسنجی قطعه ندارد و باعث تشخیص غلط میشود.
تعویض سنسور بدون بررسی سیمکشی
بسیاری از کدهای خطای سنسور اکسیژن، ناشی از ذوبشدن سیمها در اثر نزدیکی به لولههای داغ اگزوز یا جویده شدن آنها توسط جوندگان است؛ بنابراین قبل از هزینهکردن برای خرید قطعه جدید، حتماً تمام مسیر سیمکشی را از نظر سلامت روکش و محکمبودن سوکتها چک کنید تا از قطعی مدار مطمئن شوید.
تمیزکردن سنسور اکسیژن با مواد شوینده قوی یا بنزین
این روش، معمولاً یک راهکار موقتی است و در بسیاری از موارد به دلیل آسیب به لایه نازک پلاتین، سنسور را کاملاً از کار میاندازد. اگر سنسور به دلیل دوده گرفتن سطحی ناشی از روغنسوزی، کثیف شده باشد، تنها ممکن است رانندگی در جاده با دور موتور بالا (حدود ۳۰۰۰ تا ۴۰۰۰ دور در دقیقه و بیشتر)، کمی عمر آن را افزایش دهد؛ اما در صورت رفعنشدن مشکل، تعویض سنسور تنها گزینه مطمئن است.
منبع: https://www.fleetio.com/resources/how-to/oxygen-sensors
سؤالات متداول در مورد سنسور اکسیژن خودرو
آیا بدون دیاگ میتوان سنسور اکسیژن را تست کرد؟
بله، با استفاده از یک مولتیمتر دیجیتال و اندازهگیری ولتاژ سیم سیگنال نسبت به بدنه در حالت موتور گرم، میتوانید از نوسانات و سالمبودن مغزی سنسور مطمئن شوید.
خرابی سنسور اکسیژن چه کد خطاهایی ایجاد میکند؟
کدهای خطای محدوده P0130 تا P0167، مربوط به مدار و عملکرد خود سنسورها هستند و کد P0420 نشاندهنده عدم کارایی صحیح در محدوده کاتالیزور و سنسور دوم است.
چند سنسور اکسیژن در خودرو وجود دارد؟
تعداد سنسورهای اکسیژن در خودرو به مدل خودرو و نوع موتور آن بستگی دارد. در خودروهای معمولی معمولاً ۲ سنسور اکسیژن استفاده میشود، اما در موتورهای V6 یا V8 و همچنین خودروهایی که دارای دو مسیر اگزوز مجزا هستند، تعداد سنسورها میتواند به ۴ عدد یا بیشتر نیز برسد.
آیا سنسور اکسیژن قابل تمیزکردن است؟
نوک سنسور اکسیژن به دلیل داشتن پوشش حساس پلاتینی، با مواد شیمیایی یا ابزار مکانیکی قابل شستشو نیست و آسیب دائمی میبیند؛ به همین دلیل معمولاً تعویض آن توصیه میشود. بااینحال، برخی مکانیکها برای رفع دودهگرفتگی، نوک سنسور را در بنزین غوطهور کرده یا دودهها را باحرارت مستقیم (تورچ) میسوزانند که البته این یک راهکار موقت تجربی است و در نهایت قطعه باید تعویض شود.
چه عواملی باعث خرابی زودرس سنسور اکسیژن میشوند؟
عواملی مانند استفاده از بنزین بیکیفیت یا سربدار، روغنسوزی موتور، نشت مایع خنککننده به داخل محفظه احتراق و استفاده از چسبهای واشر غیراستاندارد (حاوی ترکیبات سیلیکونی)، از مهمترین دلایل کاهش عمر سنسور اکسیژن هستند. این آلایندهها با ایجاد رسوب و لایهای روی سطح سرامیکی سنسور، باعث اختلال در تبادل اکسیژن شده و دقت عملکرد آن را به طور قابلتوجهی کاهش میدهند.
بهترین زمان برای تعویض سنسور اکسیژن چه موقع است؟
به طور استاندارد پیشنهاد میشود سنسورهای اکسیژن هر ۱۰۰ هزار تا ۱۶۰ هزار کیلومتر تعویض شوند، اما در صورت مشاهده علائمی مثل مصرف بالای سوخت یا روشنشدن چراغ چک، باید زودتر بررسی گردند.
