برای تست پمپ تخلیه ماشین لباسشویی، ابتدا آب داخل دیگ را از طریق شلنگ تخلیه اضطراری خارج کنید و دوشاخه دستگاه را از برق بکشید. سپس فیلتر را باز کنید و پروانه پمپ را با دست بچرخانید. پروانه پمپ‌های مگنتی سالم معمولاً حرکت پله‌ای و مقاومت مغناطیسی دارد و لقی بیش از حد آن می‌تواند نشانه خرابی بوش باشد.
برای تست الکتریکی پمپ، فیش‌های برق آن را جدا کنید و پراب‌های اهم‌متر را روی دو ترمینال آن قرار دهید. مقاومت بوبین در بیشتر مدل‌های رایج بین ۱۶۰ تا ۲۸۰ اهم است؛ عدد نزدیک به صفر می‌تواند نشانه اتصال کوتاه و نمایش OL یا بی‌نهایت، علامت قطع بودن سیم‌پیچ باشد. در صورت نیاز به اطمینان از عملکرد مکانیکی پمپ، می‌توان گشتاور و لرزش روتور را هنگام کار نیز بررسی کرد. این آزمایش با برق مستقیم ۲۲۰ ولت انجام می‌شود و داشتن تخصص و استفاده از تجهیزات ایمن در اجرای آن بسیار ضروری است.
فهرست محتوا
ویدیو آموزش نحوه تست پمپ تخلیه ماشین لباسشویی
برای تست پمپ تخلیه ماشین لباسشویی، باید پروانه و قطعات مکانیکی، مقاومت سیم‌پیچ و وضعیت سیم‌کشی و مدار فرمان را بررسی کنید. در این اینفوگرافیک، مراحل تست پمپ، نشانه‌های خرابی و زمان مناسب برای تعمیر یا تعویض آن را به‌صورت تصویری مشاهده می‌کنید:
وسایل لازم و نکات ایمنی قبل از تست پمپ تخلیه
پیش از باز کردن هر پیچ یا دست زدن به قطعات داخلی، دوشاخه لباسشویی را از پریز بیرون بکشید. به دلیل رطوبت و تماس دستگاه با آب، احتمال انتقال برق به بدنه وجود دارد؛ بنابراین خاموش کردن دستگاه از طریق پنل کافی نیست و باید اتصال آن به برق را کاملاً قطع کنید.
در مرحله بعد، آب باقی‌مانده در دیگ و محفظه فیلتر را تخلیه کنید. درپوش کوچک پایین دستگاه را باز کنید، ظرفی کم‌عمق زیر آن قرار دهید و شلنگ تخلیه اضطراری را بیرون بکشید تا آب باقی‌مانده خارج شود. اگر این مرحله را انجام ندهید، هنگام باز کردن فیلتر یا شلنگ‌های خرطومی زیر دیگ ممکن است آب روی سیم‌کشی، موتور و پمپ بریزد و کار را خطرناک و کثیف کند.
برای باز کردن قاب‌ها و خارج کردن پمپ، به پیچ‌گوشتی چهارسو و دوسو در اندازه‌های مناسب، انبردست یا دم‌باریک برای آزاد کردن بست‌های فنری شلنگ‌ها و ابزار مناسب بررسی برق نیاز دارید. یک دستمال خشک و ظرف کوچکی برای نگهداری پیچ‌ها نیز کنار دستتان بگذارید تا هنگام کار با مشکل مواجه نشوید.
بررسی ظاهری پمپ تخلیه
بسیاری از خرابی‌های پمپ تخلیه به گرفتگی یا آسیب مکانیکی مربوط می‌شوند و برای تشخیص اولیه آن‌ها همیشه به مولتی‌متر نیاز ندارید. فیلتر تخلیه را در خلاف جهت عقربه‌های ساعت بچرخانید و بیرون بکشید. سپس با چراغ‌قوه داخل محفظه را بررسی کنید. گاهی سکه، دکمه، فنر لباس‌زیر یا خرده‌ریزهای باقی‌مانده در جیب لباس‌ها مسیر چرخش پروانه را مسدود می‌کنند.
پس از قطع کامل برق، پروانه پلاستیکی را با دست یا ابزار مناسب و بدون اعمال فشار زیاد بچرخانید. پمپ‌های تخلیه مگنتی رایج از نیروی مغناطیسی برای چرخاندن روتور استفاده می‌کنند. به همین دلیل، پروانه آن‌ها معمولاً مانند پنکه آزادانه نمی‌چرخد و هنگام چرخاندن، مقاومت مغناطیسی و حرکت پله‌ای احساس می‌شود. اگر پروانه کاملاً شل باشد و بدون هیچ مقاومتی بچرخد، ممکن است روتور یا اتصال آن به محور آسیب دیده باشد. البته این نشانه به‌تنهایی برای تشخیص قطعی خرابی کافی نیست.
محور پروانه را نیز از نظر لقی غیرعادی بررسی کنید. اگر محور در جهت بالا و پایین یا طرفین بیش از حد حرکت کند، ممکن است بوش یا محل نگهداری محور فرسوده شده باشد. در چنین شرایطی، آب‌بندی داخلی نیز ممکن است آسیب ببیند و نفوذ آب به بخش‌های داخلی، فرسودگی را تشدید کند. پمپ معیوب گاهی در حالت خشک می‌چرخد، اما هنگام تخلیه آب به‌درستی کار نمی‌کند. همچنین مو، پرز و نخ پیچیده‌شده دور محور یا پایه پروانه را بررسی کنید؛ این مواد می‌توانند حرکت روتور را کند کنند و مانع عملکرد درست پمپ شوند.
نکته مهم: هنگام چرخاندن دستی پروانه، آن را به سمت داخل و بیرون بکشید و فشار دهید تا لقی محوری مشخص شود. میزان این لقی معمولاً باید کمتر از ۲ میلی‌متر باشد. اگر روتور بیش از این مقدار آزادانه عقب و جلو برود، ممکن است با پر شدن محفظه از آب داغ، از تراز خارج شود و پمپ قفل کند یا بی‌صدا از کار بیفتد.
نحوه تست پمپ تخلیه لباسشویی با اهم‌متر
برای اندازه‌گیری مقاومت سیم‌پیچ، ابتدا سیم‌های برق ورودی به پمپ را جدا کنید تا مدارهای دیگر دستگاه روی نتیجه اندازه‌گیری تأثیر نگذارند. مولتی‌متر را روی حالت اندازه‌گیری مقاومت (Ω) قرار دهید و متناسب با دستگاه، بازه مناسب مانند ۲۰۰ اهم یا ۲ کیلو‌اهم را انتخاب کنید. سپس دو پراب را به دو ترمینال فلزی پمپ وصل کنید. در اندازه‌گیری مقاومت سیم‌پیچ، جهت قرارگیری پراب‌ها اهمیتی ندارد.
در بسیاری از پمپ‌های تخلیه مگنتی تک‌فاز ۲۲۰ ولت که در ماشین‌های لباسشویی برندهایی مانند بوش، ال‌جی، سامسونگ، اسنوا و پاکشوما به کار می‌روند، مقاومت سیم‌پیچ ممکن است در محدوده ۱۶۰ تا ۲۸۰ اهم باشد. بااین‌حال، این محدوده برای تمام مدل‌ها یکسان نیست و باید مقدار استاندارد را از مشخصات فنی همان پمپ به دست آورید. اگر مقاومت بسیار کمتر از مقدار تعیین‌شده باشد، احتمال اتصال کوتاه در سیم‌پیچ وجود دارد. برای مثال، عددی کمتر از ۱۰ اهم در پمپی که مقاومت استاندارد آن چند صد اهم است، می‌تواند نشانه اتصال کوتاه باشد. این خرابی ممکن است باعث افزایش جریان مصرفی و آسیب به قطعات الکترونیکی دستگاه شود.
اگر نمایشگر مولتی‌متر عدد ۱، علامت OL یا بی‌نهایت را نشان دهد، احتمال دارد سیم‌پیچ از جایی قطع شده باشد. در این وضعیت، مسیر الکتریکی داخل بوبین کامل نیست و پمپ نمی‌تواند میدان مغناطیسی لازم برای چرخش روتور را ایجاد کند. چنین پمپی معمولاً کار نمی‌کند، اما برای تشخیص قطعی باید نتیجه اندازه‌گیری را با مشخصات فنی مدل موردنظر تطبیق دهید.
نحوه بررسی عملکرد پمپ تخلیه با برق مستقیم شهری
گاهی سیم‌پیچ پمپ در حالت سرد، مقاومت قابل قبولی دارد، اما پمپ هنگام کار زیر بار آب نمی‌تواند روتور را بچرخاند یا پس از گرم شدن از کار می‌افتد. در چنین شرایطی، اندازه‌گیری مقاومت به‌تنهایی برای تشخیص خرابی کافی نیست و باید عملکرد مکانیکی پمپ نیز بررسی شود.
تست پمپ با برق مستقیم ۲۲۰ ولت، به دلیل خطر برق‌گرفتگی، اتصال کوتاه و حرکت ناگهانی قطعه، نباید با کابل دست‌ساز و ترمینال‌های بدون محافظ انجام شود. برای این بررسی، تعمیرکار متخصص باید پمپ را با تجهیزات تست ایمن، اتصالات کاملاً عایق و حفاظت الکتریکی مناسب آزمایش کند. پیش از تست نیز باید از سالم بودن سیم‌پیچ، وضعیت ترمینال‌ها و نبود نشتی برق اطمینان حاصل شود.
هنگام آزمایش، پمپ باید مطابق دستورالعمل سازنده و در شرایطی مناسب کار کند. عملکرد نامنظم، صدای غیرعادی، لرزش شدید، وزوز بدون چرخش یا توقف هنگام شروع کار می‌تواند نشانه گرفتگی، فرسودگی بوش‌ها یا آسیب روتور باشد. برای تشخیص دقیق، وضعیت پروانه و محور را نیز بررسی کنید و در صورت مشاهده گیرکردن یا صدای غیرعادی، دستگاه را از برق جدا کنید. به پروانه در حال چرخش ضربه نزنید و برای آزمایش مقاومت آن از دست یا ابزار استفاده نکنید؛ چنین کاری می‌تواند باعث آسیب فیزیکی شود. اگر پمپ با وجود سالم بودن سیم‌پیچ عملکرد مناسبی ندارد، تعمیرکار باید امکان خرابی مکانیکی یا ضعف روتور را بررسی کند و در صورت نیاز، پمپ را تعویض کند.
نحوه تست اتصال به بدنه پمپ تخلیه با مولتی‌متر
یکی از دلایل پریدن کلید محافظ جان یا RCD هنگام شروع تخلیه آب، نشت جریان برق به بدنه دستگاه است. در صورت فرسودگی آب‌بند اطراف محور پروانه، رطوبت و کف ممکن است به‌تدریج وارد محفظه موتور شوند و با مرطوب کردن سیم‌پیچ، احتمال اتصال الکتریکی آن به بخش‌های فلزی را افزایش دهند.
برای بررسی اولیه، برق دستگاه را کاملاً قطع کنید و سیم‌های پمپ را از مدار جدا کنید. سپس مولتی‌متر را روی بالاترین محدوده مقاومت قرار دهید و مقاومت بین هر ترمینال برق بوبین و بخش فلزی موتور را اندازه بگیرید. این کار را برای ترمینال دوم نیز تکرار کنید. در حالت عادی، نباید پیوستگی الکتریکی بین سیم‌پیچ و بدنه وجود داشته باشد و مولتی‌متر باید مدار باز (OL یا مقاومت بسیار بالا) را نشان دهد. نمایش مقاومت پایین یا شنیدن صدای بوق می‌تواند نشانه وجود اتصال باشد.
نکته مهم: مولتی‌متر معمولی نمی‌تواند سلامت عایق را به‌طور قطعی تأیید کند؛ برای تشخیص دقیق نشتی، از دستگاه تست عایق استفاده کنید و در صورت مشکوک بودن به نشتی برق، پمپ را به کار نیندازید و بررسی آن را به تعمیرکار متخصص بسپارید.
نحوه تست برق ورودی پمپ تخلیه از سمت برد الکترونیکی
اگر پمپ هنگام آزمایش تخصصی روی میز کارکرد مناسبی داشته باشد، اما داخل لباسشویی در مرحله تخلیه روشن نشود، احتمال خرابی سیم‌کشی، اتصالات یا مدار فرمان برد وجود دارد. در بردهای الکترونیکی، روشن و خاموش شدن پمپ معمولاً با قطعه‌ای نیمه‌هادی به نام ترایاک کنترل می‌شود؛ در بعضی مدل‌ها نیز رله این وظیفه را بر عهده دارد.
برای بررسی برق ورودی، مولتی‌متر را روی ولتاژ متناوب (AC، رنج بالای ۲۵۰ ولت) بگذارید. فیش‌های برق پمپ را جدا کنید و پراب‌ها را مستقیماً داخل دو سر فیش ورودی سیم‌کشی قرار دهید. به دستگاه برنامه تخلیه یا چرخش خشک‌کن (Spin) بدهید. در زمان رسیدن به ثانیه‌های اولیه تخلیه، نمایشگر مولتی‌متر باید ولتاژ نزدیک به ۲۲۰ ولت (برق شبکه) را با ثبات نشان دهد.
نکته مهم: در صورت بروز خطای تخلیه پیش از شروع کار پمپ، می‌توانید بر اساس برند دستگاه، راهنمای انواع ارور لباسشویی ال جی یا لیست ارورهای ماشین لباسشویی سامسونگ را برای ریشه‌یابی خطا بررسی کنید.
اگر ولتاژ صفر بود یا عددی متغیر و پایین (مثلاً بین ۳۰ تا ۷۰ ولت القایی) خوانده شد، ترایاک روی برد سوخته یا پایه گیت آن فرمان نمی‌گیرد. همچنین در مواردی قطعی فیزیکی در مسیر دسته سیم زیر دیگ به دلیل لرزش‌های متوالی لباسشویی، مانع رسیدن فاز یا نول به سوکت پمپ می‌شود.
تفاوت تعمیر پمپ تخلیه با تعویض کامل آن
در بسیاری از موارد، خرابی پمپ به این معنا نیست که باید تمام مجموعه آن را تعویض کنید. پمپ تخلیه معمولاً از دو بخش اصلی تشکیل شده است: محفظه پلاستیکی شامل فیلتر و محل اتصال شلنگ‌ها و موتور الکتریکی کوچکی که با پیچ یا خار به پشت محفظه متصل می‌شود. اگر فقط موتور یا سیم‌پیچ آن آسیب دیده باشد، یا پروانه بر اثر برخورد با جسمی مانند دکمه یا سکه شکسته باشد، ممکن است بتوانید بخش معیوب را جداگانه تعویض کنید. در مدل‌های قابل‌تفکیک، با باز کردن پیچ‌ها یا آزاد کردن خارهای نگهدارنده می‌توان موتور یدکی سازگار با همان مدل را نصب کرد. این روش، در صورت امکان تهیه قطعه مناسب، هزینه تعمیر را به میزان قابل‌توجهی کاهش می‌دهد؛ اما در صورت نفوذ آب به موتور، شرایط متفاوت است.
اگر آب‌بند اطراف محور پروانه فرسوده شود، آب می‌تواند به داخل موتور و اطراف محور چرخان نفوذ کند. ادامه این وضعیت ممکن است باعث خوردگی، افزایش لقی محور و آسیب به محل قرارگیری آن شود. در چنین شرایطی، روغن‌کاری، چسب‌زدن یا پاک کردن رسوبات معمولاً خرابی اصلی را برطرف نمی‌کند و ممکن است فقط به‌طور موقت عملکرد پمپ را تغییر دهد. با گرم شدن آب و ادامه کار دستگاه، محور لق می‌تواند دوباره از مسیر طبیعی حرکت خارج شود و پروانه گیر کند. اگر پروانه لقی زیادی داشته باشد یا اطراف موتور آثار رسوب سفید و زنگ‌زدگی ناشی از نفوذ آب دیده شود، تعویض کامل پمپ معمولاً انتخاب مطمئن‌تری است.
سوالات متداول درباره تست پمپ تخلیه لباسشویی
چرا پمپ روی میز کار روشن می‌شود اما داخل لباسشویی آب را تخلیه نمی‌کند؟
پمپ فرسوده ممکن است در حالت بدون بار بچرخد، اما هنگام تخلیه آب توان کافی برای غلبه بر مقاومت جریان را نداشته باشد. در این حالت، ضعف موتور یا آسیب روتور می‌تواند باعث شود پمپ زیر بار متوقف شود یا عملکرد ضعیفی داشته باشد. همچنین، گرم شدن سیم‌پیچ در طول چرخه شستشو ممکن است خرابی داخلی را آشکار کند و در صورت وجود لقی محور یا آسیب مکانیکی، احتمال گیرکردن پروانه افزایش یابد.
نحوه تست پمپ‌های تخلیه سه‌فاز اینورتر (BLDC) در لباسشویی‌های جدید چگونه است؟
این پمپ‌ها از نوع BLDC هستند و با سه فیش به مدار کنترل متصل می‌شوند. برای آشنایی با ساختار این موتورها و تفاوت آن‌ها با موتورهای معمولی لباسشویی، می‌توانید مقاله انواع موتورهای به کار رفته در لباسشویی را مطالعه کنید. برای تست این پمپ‌ها، ابتدا برق دستگاه را قطع کنید و هرگز آن‌ها را مستقیماً به برق ۲۲۰ ولت وصل نکنید. سپس با اهم‌متر، مقاومت بین هر سه جفت پایه (۱ و ۲، ۲ و ۳ و ۱ و ۳) را اندازه بگیرید. در برخی مدل‌ها، مقاومت هر جفت پایه حدود ۲۰ تا ۴۵ اهم است و مقادیر باید با مشخصات سازنده مطابقت داشته باشند. اختلاف قابل‌توجه بین اندازه‌گیری‌ها می‌تواند نشانه خرابی سیم‌پیچ باشد، اما برای تشخیص قطعی باید مقادیر استاندارد همان مدل را بررسی کنید.
آیا برعکس زدن فیش‌های برق پمپ تخلیه بر جهت چرخش و تخلیه آب تأثیر دارد؟
در بسیاری از پمپ‌های تخلیه مگنتی تک‌فاز، جابه‌جایی فاز و نول جهت چرخش را تغییر نمی‌دهد؛ زیرا این پمپ‌ها برای کار با برق متناوب طراحی شده‌اند. بااین‌حال، نوع موتور و طراحی پروانه در همه مدل‌ها یکسان نیست و نباید این موضوع را به تمام پمپ‌ها تعمیم داد. هنگام نصب، فیش‌ها را مطابق نقشه سیم‌کشی سازنده وصل کنید تا اتصال صحیح و ایمن باقی بماند.
علت صدای خِرخِر شدید پمپ تخلیه با وجود کارکردن چیست؟
این صدا معمولاً دو علت رایج دارد. ممکن است جسم سختی مانند سکه یا دکمه وارد محفظه پمپ شده باشد و هنگام چرخش پروانه با آن برخورد کند. علت دیگر می‌تواند فرسودگی بوش‌های نگهدارنده روتور باشد. در این حالت، روتور به‌جای چرخش حول محور ثابت، لقی پیدا می‌کند و ممکن است به دیواره داخلی محفظه ساییده شود. ابتدا برق دستگاه را قطع کنید و فیلتر و محفظه پمپ را از نظر وجود اجسام خارجی بررسی کنید. اگر صدا ناشی از لقی محور یا ساییدگی قطعات داخلی باشد، تعویض پمپ معمولاً راه‌حل مطمئن‌تری است.
