لرزش خودرو با توجه به زمان و شرایطی که ایجاد میشود، میتواند دلایل متفاوتی داشته باشد. اگر ماشین در حالت توقف میلرزد، باید دستهموتورها و سیستم احتراق بررسی شوند. لرزش فرمان ماشین در سرعتهای بالا معمولاً به بالانس نبودن چرخها یا مشکل در لاستیکها مربوط است، در حالی که لرزش پدال یا اتاق هنگام ترمزگیری میتواند از تاب داشتن دیسکهای ترمز باشد. از طرفی، تکانهای شدید خودرو هنگام شروع حرکت ممکن است به فرسودگی دیسک و صفحه کلاچ مربوط شود و لرزشهای عرضی خودرو هنگام گاز دادن نیز میتواند نشانه خرابی پلوسها باشد. برای پیدا کردن علت دقیق، باید توجه کنید لرزش در چه سرعتی، هنگام چه کاری و با فشردن کدام پدال ایجاد میشود؛ این اطلاعات روند عیبیابی و انتخاب راهکار مناسب را دقیقتر میکند.
در آموزشگاه فن آموزان دوره ای در حال برگزاریست تحت عنوان دوره آموزش مکانیک خودرو که به صورت حرفه ای تمامی نکات و مهارت های لازم برای تبدیل شدن به یک مکانیک درجه یک را به شما می آموزد. برای شرکت در دوره روی بنر زیر کلیک کنید.
در اینفوگرافیک زیر، مهمترین دلایل لرزش خودرو و نشانههای هرکدام را بهصورت خلاصه و کاربردی مشاهده میکنید:
فهرست محتوا
لرزش ماشین در حالت درجا
وقتی پشت چراغ قرمز ایستادهاید یا ماشین را تازه روشن کردهاید و هیچ حرکتی ندارید، ممکن است فرمان، داشبورد یا صندلیها شروع به لرزیدن کنند. در این شرایط، چون خودرو حرکتی ندارد، احتمال مشکل در اجزای جلوبندی خودرو و سیستم انتقال قدرت آن کمتر است و بهتر است بررسی را از موتور و متعلقات آن شروع کنید:
خرابی دسته موتور
موتور ماشین یک مجموعه فلزی سنگین است که هنگام کار کردن، ارتعاش ایجاد میکند. برای اینکه این ارتعاشات به شاسی و اتاق منتقل نشوند، موتور روی پایههایی ترکیبی از فلز و لاستیک به نام دسته موتور قرار میگیرد. با گذشت زمان، حرارت محفظه موتور و فشارهای ناشی از ترمز و شتابگیری میتواند باعث خشک شدن، ترک خوردن و در نهایت پاره شدن بخش لاستیکی این قطعه شود.
در خودروهای داخلی مانند خانواده پژو ۲۰۶ و سمند، دسته موتور بالا راست (سمت شاگرد) و دسته موتور شاتونی پایین بیشتر در معرض خرابی قرار دارند. با آسیب دیدن لاستیک دسته موتور، توان آن برای مهار ارتعاش کاهش پیدا میکند و لرزش موتور بیشتر به کابین منتقل میشود. برای رفع مشکل، دستهموتورها باید از نظر پارگی و تغییر شکل بررسی و در صورت خرابی با قطعه باکیفیت تعویض شوند.
کثیفی دریچه گاز و استپر
موتور برای اینکه در حالت درجا بدون خاموش شدن کار کند، به جریان هوای دقیق و کنترلشده نیاز دارد. در خودروهای دارای دریچه گاز سیمی، استپر موتور میزان هوای ورودی را تنظیم میکند و در خودروهای جدیدتر با دریچه گاز برقی، این کار توسط خود دریچه گاز انجام میشود.
با گذشت زمان، بخارات روغن و گردوغبار میتوانند مجرای استپر یا پولکی دریچه گاز را کثیف و جریان هوا را مختل کنند. در نتیجه، دور موتور نوسان پیدا میکند و خودرو در حالت درجا با لرزش، کپ کردن یا نزدیک شدن به خاموشی کار میکند. تمیز کردن دریچه گاز و استپر با مواد مناسب (پیشنهاد میکنیم نحوه تست استپر موتور را نیز بلد باشید) و در صورت نیاز ریست یا آداپتاسیون ECU میتواند این مشکل را برطرف کند.
نکته مهم: اگر دریچه گاز و استپر تمیز باشند، باید احتمال نشتی خلأ را نیز بررسی کنید. پارگی شلنگهای منیفولد هوا، خرابی اورینگ انژکتورها یا آسیب واشر منیفولد میتواند باعث ورود هوای اضافی به موتور و بههم خوردن نسبت سوخت و هوا شود. در این حالت، لرزش، نوسان دور موتور و ریپ زدن ماشین نیز ممکن است ایجاد شود.
ایراد در شمع و وایرها
احتراق ناقص یکی از دلایل رایج لرزش موتور در حالت درجا است. اگر یکی از سیلندرها به دلیل خرابی شمع خودرو، وایر یا کوئل نتواند جرقه مناسبی ایجاد کند، موتور یکنواخت کار نمیکند و لرزش آن بیشتر احساس میشود. این وضعیت بین تعمیرکاران به احتراق ناض یا اصطلاحا سهکار کردن موتور شناخته میشود.
تمام شدن الکترود شمع، نامناسب بودن فاصله الکترودها، ترک خوردن سرامیک شمع یا برقدزدی وایرهای سیلیکونی میتواند کیفیت جرقه را کاهش دهد. در موتورهایی مانند EF7 و TU5، خرابی کوئل نیز باید بررسی شود. بررسی شمعها و وضعیت جرقه میتواند به پیدا کردن سیلندر دچار احتراق ناقص کمک کند و در صورت خرابی، تعویض قطعه معیوب لرزش را کاهش دهد.
لرزش بدنه و فرمان در سرعت بالا
این مشکل معمولاً زمانی دیده میشود که خودرو در سرعتهای پایین بدون مشکل حرکت میکند، اما با رسیدن به سرعتهای ۸۰ تا ۱۲۰ کیلومتر بر ساعت، فرمان یا بدنه شروع به لرزیدن میکند. در چنین شرایطی، چرخها، لاستیکها و رینگها از اولین مواردی هستند که باید بررسی شوند:
بالانس نبودن چرخ
برای چرخش یکنواخت، وزن چرخ باید در تمام قسمتهای آن متعادل باشد. حتی اختلاف وزن کمی در یک سمت لاستیک یا رینگ، در سرعت بالا باعث ایجاد نیروی گریز از مرکز و در نتیجه لرزش چرخ میشود.
اگر لرزش بیشتر در فرمان احساس میشود، معمولاً باید بالانس چرخهای جلو بررسی شود. لرزش در کف اتاق یا زیر صندلی نیز میتواند با چرخهای عقب ارتباط داشته باشد. دستگاه بالانس با مشخص کردن محل عدم تعادل و نصب وزنه روی رینگ، توزیع وزن چرخ را اصلاح میکند.
فرسودگی یا دوپوستی شدن لاستیک
گاهی چرخها بالانس هستند، اما خودرو همچنان در سرعت بالا میلرزد. در این حالت، ممکن است ساختار داخلی لاستیک آسیب دیده باشد. ضربههای شدید و مکرر به چالهها یا فرسودگی لاستیک میتواند به لایههای داخلی آن آسیب بزند و شکل طبیعی تایر را تغییر دهد.
در این وضعیت ممکن است لاستیک دچار دوپوستی شدن یا پلهای شدن شود. چنین لاستیکی حتی پس از بالانس نیز هنگام چرخش تماس یکنواختی با سطح جاده ندارد و باعث لرزش میشود. اگر آسیب تایر شدید باشد، تعویض آن راهکار ایمنتری است.
تاب داشتن رینگ چرخ
ضربه شدید به دستانداز یا چاله میتواند باعث تغییر شکل رینگهای فولادی یا آلومینیومی شود. رینگ تابدار هنگام چرخش حرکت یکنواختی ندارد و این وضعیت میتواند در سرعت بالا باعث لرزش فرمان یا بدنه شود. برای بررسی، چرخ روی دستگاه یا جک چرخانده میشود تا میزان حرکت لبه رینگ مشخص شود.
رینگهای فولادی در بعضی موارد با دستگاه مخصوص قابل اصلاح هستند، اما رینگهای آلومینیومی در صورت تاب شدید یا ترکخوردگی ممکن است نیاز به تعویض داشته باشند.
نکته مهم: اگر لرزش کف اتاق و زیر پدالها با افزایش سرعت همراه با صدای زوزه یا هوم بیشتر میشود، بلبرینگ چرخ نیز باید بررسی شود. خرابی بلبرینگ میتواند در سرعت بالا صدا و لرزش ایجاد کند و بالانس کردن چرخها این مشکل را برطرف نمیکند.
لرزش ماشین هنگام ترمز گرفتن
اگر خودرو هنگام حرکت عادی لرزشی ندارد، اما با فشار دادن پدال ترمز، فرمان، پدال یا کف اتاق شروع به لرزیدن میکند، باید سیستم ترمز را بررسی کنید. این لرزش معمولاً با برداشتن پا از روی پدال ترمز کاهش پیدا میکند و شدت آن نیز میتواند با سرعت خودرو تغییر کند.
تاب داشتن دیسک ترمز
دیسک ترمز همراه چرخ میچرخد و هنگام ترمزگیری، لنت با فشار روی سطح آن قرار میگیرد. تکرار ترمزهای شدید و ایجاد حرارت بالا میتواند باعث تغییر شکل یا ایجاد ناهماهنگی در سطح دیسک شود. اختلاف دمای ناگهانی نیز در بعضی شرایط میتواند به تغییر شکل دیسک داغ کمک کند.
وقتی سطح دیسک یکنواخت نباشد، لنت هنگام چرخش چرخ فشار یکسانی دریافت نمیکند و این تغییرات به پدال و فرمان منتقل میشود. اگر دیسک از نظر ضخامت و وضعیت سطح در محدوده قابل قبول باشد، ممکن است با تراش مناسب قابل استفاده باشد؛ در غیر این صورت، تعویض دیسکها به صورت جفت توصیه میشود.
نکته مهم: اگر هنگام ترمزگیری لرزش بیشتر در کف اتاق و زیر صندلیها احساس شود، باید ترمزهای عقب نیز بررسی شوند. در خودروهای مجهز به ترمز کاسهای عقب، تاب داشتن یا تغییر شکل کاسه میتواند هنگام ترمزگیری باعث لرزش شود و بسته به وضعیت قطعه، با تراش یا تعویض برطرف خواهد شد.
درگیری نامنظم لنت ترمز
لنت بیکیفیت یا آسیبدیده ممکن است تماس یکنواختی با دیسک نداشته باشد و باعث لرزش هنگام ترمزگیری شود. از طرف دیگر، کثیفی یا گیر کردن پینهای راهنمای کالیپر مانع حرکت درست کالیپر میشود و میتواند باعث شود لنت به شکل نامناسب روی دیسک فشار وارد کند.
برای جلوگیری از این مشکل، کالیپر و پینهای راهنما را هنگام سرویس ترمز بررسی و در صورت نیاز با گریس مخصوص سرویس کنید. استفاده از لنت استاندارد و سالم نیز به درگیری یکنواخت لنت با دیسک کمک میکند.
لرزش خودرو هنگام شروع حرکت
این مشکل بیشتر در خودروهای دندهای دیده میشود. وقتی دنده را روی یک میگذارید و کلاچ را آرام بالا میآورید، ممکن است خودرو در حالت نیمکلاچ دچار تکان و لرزش شدید شود. این لرزش معمولاً با کامل رها شدن کلاچ و حرکت روانتر خودرو کاهش پیدا میکند و باید مجموعه کلاچ و قطعات مرتبط با آن بررسی شوند.
فرسودگی دیسک و صفحه کلاچ
صفحه کلاچ برای انتقال نرم نیرو بین موتور و گیربکس، از فنرهایی روی سطح خود استفاده میکند. استفاده زیاد از نیمکلاچ، بهخصوص در ترافیک، میتواند باعث فرسودگی این فنرها و داغ شدن بیش از حد صفحه شود. در نتیجه، سطح صفحه ممکن است حالت نامناسبی پیدا کند و درگیری آن با فلایویل یکنواخت نباشد.
در زمان رها کردن کلاچ، درگیری نامنظم صفحه باعث میشود خودرو هنگام شروع حرکت دچار لرزش و تکان شود؛ بنابراین برای اطلاع از زمان تعویض مجموعه کلاچ خودرو، باید علائمی مانند لرزش هنگام شروع حرکت، لغزش کلاچ و سخت شدن تعویض دنده را بررسی کنید. اگر فرسودگی مجموعه تأیید شود، معمولاً دیسک، صفحه و بلبرینگ بهصورت یک کیت تعویض میشوند.
نکته مهم: پیش از باز کردن گیربکس و تعویض دیسک و صفحه، دسته موتور شاتونی یا همان دسته موتور پایین را نیز بررسی کنید. پارگی یا خرابی این قطعه میتواند هنگام نیمکلاچ باعث حرکت بیش از حد موتور و ایجاد تقه و لرزش در شروع حرکت شود.
تاب داشتن فلایویل
فلایویل به میللنگ متصل است و صفحه کلاچ روی سطح آن درگیر میشود. اگر سطح فلایویل بر اثر حرارت زیاد یا فرسودگی دچار تاب، شیار یا ناهمواری شده باشد، حتی نصب صفحه کلاچ جدید نیز ممکن است لرزش هنگام نیمکلاچ را برطرف نکند.
به همین دلیل، هنگام تعویض دیسک و صفحه باید وضعیت سطح فلایویل نیز بررسی شود. اگر میزان ناهمواری در محدوده قابل اصلاح باشد، میتوان سطح آن را تراش داد؛ در صورت آسیب شدید نیز ممکن است تعویض فلایویل لازم باشد.
لرزش کابین در زمان شتاب گیری
اگر خودرو در حرکت عادی لرزشی ندارد، اما هنگام گاز دادن دچار لرزش عرضی میشود و با برداشتن پا از روی گاز لرزش قطع میشود، باید قطعاتی که هنگام شتابگیری تحت فشار قرار میگیرند بررسی شوند.
خرابی مشعلی پلوس و سهشاخه
پلوس نیروی چرخش را از گیربکس به چرخ منتقل میکند و در محل اتصال آن به گیربکس، سهشاخه پلوس داخل مشعلی قرار دارد. این مجموعه باید همزمان با بالا و پایین شدن چرخها، نیرو را بهصورت روان منتقل کند.
اگر گردگیر پلوس پاره شود، گریس داخل مشعلی خارج میشود و بلبرینگهای سهشاخه بهمرور دچار خوردگی میشوند. ادامه این وضعیت میتواند باعث ایجاد گودی در سطح داخلی مشعلی شود. هنگام فشار دادن پدال گاز، نیروی بیشتری به این مجموعه وارد میشود و حرکت نامنظم سهشاخه میتواند لرزش عرضی ایجاد کند. با برداشتن پا از روی گاز و کاهش فشار، لرزش نیز کمتر میشود. در صورت آسیب، سهشاخه و در صورت نیاز مشعلی پلوس باید تعویض شوند.
گرفتگی کاتالیزور اگزوز
گرفتگی کاتالیزور باعث میشود دود بهخوبی از اگزوز خارج نشود و فشار برگشتی موتور افزایش پیدا کند. در نتیجه، خودرو هنگام شتابگیری یا حرکت در سربالایی ممکن است دچار افت توان، بد کار کردن موتور و لرزش شود. در این شرایط، علاوه بر سیستم جرقه و سوخترسانی، کاتالیزور و مسیر خروج دود نیز باید بررسی شوند.
علت لرزش ماشین در دور موتور خاص
گاهی لرزش خودرو به سرعت حرکت، ترمز یا وضعیت دنده ارتباطی ندارد و فقط در یک دور موتور مشخص، مثلاً ۳۰۰۰ دور، ایجاد میشود. اگر با قرار دادن خودرو در حالت خلاص و افزایش تدریجی دور موتور، لرزش در همان محدوده دوباره ظاهر شود، احتمال دارد ارتعاشات موتور با فرکانس طبیعی یکی از قطعات هماهنگ شده باشد.
یکی از دلایل این حالت، شل شدن یا آسیب دیدن پایه قطعاتی است که به موتور متصل هستند. اگر پایه دینام، براکت کمپرسور کولر یا پمپ هیدرولیک شل شده باشد، ممکن است در یک دور موتور مشخص لرزش بیشتری ایجاد کند و آن را به بدنه منتقل کند. شل شدن بستها و ورقهای محافظ حرارتی اگزوز نیز میتواند در دور موتور خاص باعث ایجاد صدای وزوز و لرزش شود. در چنین مواردی، بررسی اتصالات و سفت کردن یا تعویض قطعه آسیبدیده میتواند مشکل را برطرف کند.
تجربههای عملی از عیبیابی و رفع لرزش خودرو
در این بخش چند مورد از مشکلاتی را بررسی میکنیم که هنگام عیبیابی لرزش خودرو ممکن است باعث تشخیص اشتباه شوند. در بعضی از این موارد، با وجود تعویض یک قطعه، لرزش دوباره برمیگردد؛ زیرا علت اصلی در بخش دیگری قرار دارد. توجه به زمان ایجاد لرزش و شرایطی که آن را بیشتر میکند، میتواند از تعویض بیدلیل قطعات جلوگیری کند.
برگشت لرزش خودرو بعد از تعویض دیسک ترمز
گاهی بعد از تعویض دیسک و لنت ترمز، لرزش خودرو هنگام ترمزگیری برای مدتی از بین میرود، اما چند هفته بعد دوباره ایجاد میشود. در چنین شرایطی، همیشه نباید کیفیت دیسک جدید را عامل اصلی دانست. اگر سطح توپی چرخ پیش از نصب دیسک بهخوبی تمیز نشده باشد، زنگزدگی یا رسوبات باقیمانده میتوانند باعث شوند دیسک کاملاً صاف روی توپی قرار نگیرد.
در این حالت، دیسک هنگام چرخش وضعیت یکنواختی ندارد و ممکن است لرزش هنگام ترمزگیری دوباره ایجاد شود. تمیز کردن کامل سطح توپی پیش از نصب دیسک جدید، یکی از مواردی است که هنگام تعمیر باید بررسی شود.
لرزش خودروی اتومات در حالت D
اگر خودرو در حالت D و هنگام نگه داشتن ترمز لرزش بیشتری دارد و با قرار دادن دنده روی N یا P لرزش کاهش پیدا میکند، باید دستهموتورها، دستهگیربکس و عملکرد موتور و گیربکس بررسی شوند. قرار داشتن دنده روی D بار بیشتری به مجموعه موتور و گیربکس وارد میکند و در صورت ضعیف بودن دستهها، یا آشنا نبودن با نحوه عملکرد گیربکس اتوماتیک، لرزش بیشتر به بدنه منتقل میشود.
البته این حالت همیشه به خرابی دستهموتور مربوط نیست و مشکلاتی مانند ایراد در سیستم جرقه، پایین بودن سطح روغن گیربکس یا اختلال در عملکرد گیربکس نیز میتوانند علائم مشابهی ایجاد کنند.
لرزش خودرو بعد از رانندگی در گل و خاک
گاهی خودرو قبل از یک سفر یا رانندگی در مسیر خاکی هیچ مشکلی ندارد، اما بعد از آن در سرعت بالا شروع به لرزیدن میکند. در این شرایط ممکن است راننده تصور کند چرخها نیاز به بالانس دارند، در حالی که گل و آلودگی روی قسمت داخلی رینگ جمع شده است.
این تجمع باعث بههم خوردن تعادل چرخ و ایجاد لرزش در سرعت بالا میشود. بنابراین پیش از بررسی جلوبندی یا بالانس چرخ، قسمت داخلی رینگها را بهخوبی تمیز کنید. اگر بعد از تمیز کردن لرزش باقی ماند، بالانس چرخ و وضعیت لاستیکها نیز باید بررسی شوند.
لرزش خودرو در سرعت ۴۰ تا ۶۰ کیلومتر
در بعضی خودروهای اتوماتیک، ممکن است در سرعت حدود ۴۰ تا ۶۰ کیلومتر بر ساعت لرزشی ایجاد شود که حس آن شبیه عبور خودرو از روی خطوط لرزاننده کنار جاده است. این لرزش گاهی با خرابی پلوس یا جلوبندی اشتباه گرفته میشود، در حالی که در برخی موارد به روغن گیربکس یا عملکرد کلاچهای داخلی مربوط است.
اگر لرزش در شرایط مشخصی مانند سبک شدن دنده ایجاد شود، وضعیت روغن و عملکرد گیربکس باید بررسی شود. بسته به نوع گیربکس و وضعیت روغن، تعویض روغن با روش مناسب میتواند مشکل را کاهش دهد؛ اما پیش از آن باید علت دقیق لرزش مشخص شود.
ضربه و لرزش خودرو هنگام تعویض دنده
گاهی خودرو در حالت درجا یا هنگام حرکت با سرعت ثابت لرزش ندارد، اما درست هنگام تعویض دنده یک ضربه یا تکان در اتاق احساس میشود. این حالت در خودروهای دندهای هنگام رها کردن کلاچ و در بعضی خودروهای اتوماتیک هنگام تعویض دنده دیده میشود.
در چنین شرایطی، علاوه بر گیربکس و دیسک و صفحه، دستهگیربکس و پایههای نگهدارنده آن نیز باید بررسی شوند. شل شدن یا آسیب دیدن این قطعات میتواند باعث شود مجموعه گیربکس هنگام تغییر نیرو حرکت زیادی داشته باشد و ضربه آن به بدنه منتقل شود. بررسی و سفت کردن اتصالات و در صورت نیاز تعویض دستهگیربکس، از اولین کارهایی است که باید انجام شود.
سوالات متداول کاربران در مورد لرزش ماشین
آیا روشن کردن کولر ماشین میتواند باعث لرزش اتاق شود؟
بله، کمپرسور کولر بار فیزیکی سنگینی روی موتور میاندازد. اگر استپر موتور یا دریچه گاز کثیف باشد و نتواند افت دور موتور را جبران کند، یا بلبرینگهای خود کمپرسور گریپاژ کرده باشند، به محض زدن دکمه AC لرزش قابل توجهی در کل کابین ایجاد میشود.
دسته موتورها را عوض کردم اما ماشین هنوز در حالت درجا میلرزد، مشکل کجاست؟
اگر از سلامت سیستم جرقه و سنسورها مطمئن هستید، به کیفیت قطعه تعویض شده شک کنید. بسیاری از دسته موتورهای موجود در بازار از لاستیکهای بسیار خشک ساخته شدهاند که ارتعاشات را جذب نمیکنند. همچنین خرابی “دسته گیربکس” که اغلب مکانیکها فراموش میکنند آن را چک کنند، دقیقاً همین علائم را ایجاد میکند.
چرا ماشین در روزهای برفی و خیلی سرد بیش از حد معمول میلرزد؟
سرما باعث منقبض و خشک شدن لاستیکهای دسته موتور و بوشهای سیستم تعلیق میشود. تا زمانی که موتور گرم نشده و حرارت به این قطعات لاستیکی نرسد، توانایی آنها در جذب ارتعاشات به شدت افت میکند و لرزش موتور بیشتر به داخل اتاق منتقل میشود.
آیا خرابی اگزوز هم میتواند باعث لرزش بدنه شود؟
بله و این مورد معمولاً نادیده گرفته میشود. سیستم اگزوز توسط چند بست لاستیکی (منجید اگزوز) به شاسی متصل است. اگر این بستها پاره شوند یا لوله اگزوز بر اثر ضربه تغییر شکل دهد و به کف اتاق بچسبد، ارتعاشات خروج دود مستقیماً به شاسی منتقل شده و باعث لرزش صندلیها و کف ماشین میشود.
چرا ماشینهای دیفرانسیل عقب، در سرعتهای خاصی از قسمت زیر صندلیها میلرزند؟
در خودروهای دیفرانسیل عقب یا دو دیفرانسیل، قطعهای به نام میل گاردان نیروی گیربکس را به چرخهای عقب میرساند. اگر چهارشاخ گاردان خشک شده باشد، یا تعادل وزنی (بالانس) خود گاردان به دلیل ضربه به هم بخورد، لرزش شدیدی درست از زیر کنسول وسط و صندلیها به کل اتاق منتقل میشود.
