نحوه تعمیرات سشوار

نحوه تعمیرات سشوار

سشوار وسیله ای است که با استفاده از انرژی الکتریکی باد گرم تولید نموده و در منازل و سالن های آرایش از آن جهت خشک نمودن و حالت دادن به مو استفاده میشود.
علیرغم تنوع سشوارها در بازار، در این فصل اهم توجه به اجزاء مشترک سشوارهاست تا بتوانید بدون توجه به مارک یا مدلی خاص به تعمیر هر نوع سشوار بپردازید.
لازم است قبل از پرداختن به مدارهای مختلف، به پاره ای از اجزاء به کار برده شده در سشوار اشاره شود.نحوه تعمیرات سشوار را می توان در دسته آموزش تعمیرات لوازم خانگی قرار داد.

2 – 1 ساختمان سشوار

١- بدنه:

بدنه سشوارها را از فلز یا پلاستیک می سازند. نوع فلزی معمولا از جنسی استیل انتخاب می شود تا علاوه بر استحکام حرارتی بالا، زیبایی ظاهری را نیز به همراه داشته باشد اما در این نوع بدنه سشوار، همواره خطر اتصال بدنه، مصرف کننده را تهدید می کند در سشوارهای دیگر بدنه را از پلاستیک می سازند تا در صورت برخورد سیم فاز با بدنه، مصرف کننده با خطر جدی مواجه نشود.
متأسفانه جنس نامرغوب این نوع از بدنه ها، آن ها را در برابر حرارت بسیار ناپایدار ساخته و پس از مدت محدودی تغییر شکل می یابند.

٢- دسته سشوار:

جنس دسته سشوار را از کائوچو یا انواع مشتقات پلاستیک می سازند تا اولاً در برابر اتصال بدنه، مصون باشد و دوماً وزن سشوار از حد معینی تجاوز نکند.
قسمت عمده ای از مدار در داخل دسته سشوار جای داده شده و علاوه بر آن کلیدها نیز در قسمتی از دسته، تعبیه شده اند. برای آن که سشوار از قابلیت حمل بالایی برخوردار باشد، کارخانجاتی مانند «بیم»، دسته سشوار را به گونه ای می سازند تا در صورت لزوم بر روی بدنه تا شود.

٣- دوشاخه و سیم رابط:

دوشاخه و سیم رابط به یکدیگر متصل بوده و دوشاخه پرسی می باشد. نرم سیم کمتر از mm^2 1انتخاب نمی شود تا به راحتی جریان مورد نیاز دستگاه را تأمین کند. اکثر تولید کنندگان سشوار، عایق سیم رابط را ضخیم می سازند تا در برابر ضربات و یا حرارت بدنه دستگاه مقاوم بوده و سریع آسیب نبیند و مصرف کننده را با خطر اتصال بدنه یا برق گرفتگی مواجه نسازد.

۴- موتور:

در سشوار، دو نوع موتور، مورد استفاده قرار می گیرد. اگر موتور از نوع یونیورسال باشد، قطعاً با المنت به صورت موازی بسته می شود زیرا ولتاژ مورد نیاز موتور ۲۲۰ ولت یا به عبارتی همان ولتاژ شبکه است. جهت آشنایی بیشتر با این موتورها به مبحث ۱-۱۲-۱ رجوع فرمایید.

از آن جا که موتور یونیورسال وزن سشوار را بالا می برد و از نظر اقتصادی هزینه تولید را افزایش می دهد و نیاز مداوم به سرویس و نگهداری دارد، امروزه به ندرت مورد استفاده قرار می گیرد.
موتورهای ۱۲ ولت که خود به نوعی یونیورسال هستند متقاضیان بیشتری دارند زیرا هزینه تولید را کاهش داده و قیمت محصول در مقایسه با سشوارهایی که موتور یونیورسال دارند به مراتب کمتر است.
از طرفی سشوار وزن کمتری خواهد داشت و می توان آن را در ابعاد کوچکتر تولید نمود (شکل ۲-۱) از آن جا که این موتورها با جریان مستقیم کار می کنند، مسئله رعایت قطب بندی از اهمیت فراوانی برخودار است در کنار محل اتصال سیم به یکی از پایه های موتور علامت D دیده می شود. این پایه در واقع جایگاه قطب مثبت خروجی پل دیود و یا دیود پل است. به پایه دوم موتور قطب منفی جریان مستقیم که توسط پل دیود ایجاد می شود، متصل خواهد شد.

                                                        شکل ۲-۱: موتور ۱۲ ولت سشوار
البته ممکن است با موتور ۱۲ ولتی مواجه شوید که توسط کارخانه سازنده قطب خاصی بر روی هیچ یک از پایه ها درج نشده باشد. غالبا این دسته از موتورها نیازی به رعایت قطب بندی ندارند ولیکن توصیه می شود توسط آدابتور، ابتدا موتور را در جهتی بچرخانید، سپس قطب های داده شده به موتور را تغییر دهید (رابط های ادابتور را تعویض نمایید( تا موتور در جهت عکس بچرخد.
منظور از این آزمایش، دستیابی به باد بیشتر نیست زیرا موتور در هر جهت که بچرخد توسط فن باد تولید می کند بلکه باید یقین حاصل نمود که موتور برای چرخش در جهت خاصی طراحی نشده است در غیر این صورت، اگر موتور در جهت صحیح خود نچرخد، جرقه زنی روی کلکتور افزایش یافته و موتور می سوزد.

انجام این آزمایش برای موتورهایی که توسط کارخانه رعایت قطب بندی نشده اند الزامی است. دقت نمایید که به هنگام طراحی سشوار ولتاژ بالای ۱۶ ولت به موتور نرسد زیرا عملکرد آن ها با ولتاژ مذکور مطلوب بوده و به ولتاژ بالای ۱۶ ولت شدیداً حساسند. بهترین جریان کششی توسط موتورهای ۱۲ ولت مستقیم ۲ آمپر است و اگر در مداری قرار داده شوند که بر اثر نازل بودن مقاومت، جریانی بیش از ۲ آمپر در آن مدار جاری شود، قطعاً به موتور آسیب می رسد.

تذکر: همان گونه که ذکر شد ولتاژ کاری این موتورها ۱۲ ولت است. بدیهی است، اتصال موتور با المنت باید به صورت سری انجام شود تا چیزی در حدود ۲۰۴ ولت در المنت افت نموده و ۱۶ ولت به پل دیود یا دیود پل برسد. ۱ الى 5 / 1 ولت در دیودها و مابقی ولتاژ در اختیار موتور قرار می گیرد.

 

۵- کلید

بدون استثناء می توان گفت در اکثر لوازم خانگی نول مستقیما به مصرف کننده داده شده، فاز از کلید عبور می کند و به مصرف کننده می رسد و به توسط کلید، عملکرد دستگاه کنترل می شود. در سشوار نیز کلید وظیفه مذکور را بر عهده دارد. با عنایت به این اصل کاربرد کلید در سشوارها بسیار متنوع است که به ذکر چند نوع خواهیم پرداخت.

الف) کلید دوحالته

و از این کلید در تمامی سشورهای دیانا استفاده شده است. البته کاربرد این کلید به سشوار مذکور محدود نشده و در مدل های دیگر نیز به کار رفته است (شکل ۲-۲)

شکل ۲-۲: کلید دوحالته

در پشت کلید دوحالته، دو کنتاکت قرار دارد که یکی به فاز ورودی متصل شده و پایه یا کنتاکت دوم، خروجی فاز است.

ب) کنتاکت سه حالته

در این کلید، یا صفر (حالت خاموش) بین دو وضعیت یک و دو قرار دارد (شکل ۲-۳) و یا حالت های صفر، یک و دو به ترتیب قرار می گیرند (شکل ۲-۴). هر دو نوع عموما در سشوارهای جانسون به کار رفته اند.

 

شکل ۲- ۳: کلید سه حالته

رعایت این نکته ضروری است که کنتاکت پشت صفر، ورود فاز اصلي مدار است و با فشار حالت I  در واقع اهرم اتصال کلید به زیر پایه II متصل شده و آن پایه خروجی فاز خواهد داشت و هرگاه به حالت II فشار وارد آید فاز ورودی به زیر پایه I وصل شده و از آن جا به سوی مصرف کننده حرکت می کند. در صورت عدم توجه به این نکته، مدار سشوار از حالت استاندارد خود خارج می شود، چون با فشار حالت I این سشوارها، دستگاه با توان کم و با زدن حالت II، قدرت دستگاه افزایش می یابد و عملکرد صحیح دستگاه میسر نخواهد شد، مگر به کاربرد کلیدها دقت شود.

کلید سه حالته شکل ۲-۴ در سشوارهای جانسون شكل (2-۱۸ و ۲-۱۹) به کار رفته است. عملکرد این کلید سه حالته به طور کامل با کلید سه حالته در شکل ۲-۳ متفاوت است. در این کلید صفر همچنان محل اتصال برق ورودی دستگاه است. با فشار حالت I برق از کنتاکت A خارج می شود و با فشار حالت II که بعد از حالت I قرار دارد علاوه بر خروجی فاز کنتاکت A کنتاکت B نیز دارای فاز خروجی خواهد بود.

 

شکل ۲-۴: کلید سه حالته

ج) کلید تبدیل:

در بعضی از سشورها از کلید تبدیل استفاده می شود. این کلید دارای سه کنتاکت است که کنتاکت مشترک همواره به یکی از دو کنتاکت غیر مشترک متصل است (شکل ۲-۵). علیرغم تشابه شکل ظاهری این کلید با کلید دو حالته، عملکردی کاملا متفاوت دارد و نباید در عمل به جای یکدیگر قرار گیرند.

شکل ۲-۵: کلید تبدیل در برخی از سشوارها

۶- دیود

در مبحث ۱-۱۴ ساختمان دیود و مطالب دیگری در این خصوص آورده شده است. در این فصل به کاربرد دیود در سشوار خواهیم پرداخت.

دیود در سشوار، دو کاربرد متفاوت دارد. گاهی از اوقات دیود پر آمپر پشت کلید جای داده می شود تا در صورت باز بودن کنید، جریان از دیود عبور نموده و یکسوسازی نیم موج شود. به این ترتیب ولتاژ ورودی کاهش یافته و دستگاه ضعیف کار می کند. با بسته شدن کلید، دیود از مدار خارج شده و از آن جا که ولتاژ به طور کامل به دستگاه می رسد عملکرد آن شتاب و قدرت بیشتری خواهد یافت (شکل ۲-۱۳)

قبلا اشاره شد که دیودها دارای شماره هایی هستند که در واقع ولتاژ و جریان نامی آن ها را بیان می کند و کارخانجات سازنده سشوار، از شماره های متنوعی به همین منظور بهره می برند. با این وجود دیودهایی که معرفی شده از کاربرد بیشتری برخوردارند.

 

قبلا ذکر شد که در اکثر سشوارها، امروزه از موتورهای ۱۲ ولت جریان مستقیم استفاده می شود (تبدیل جریان متناوب به برق یکسو شده تمام موج توسط پل دیود در مبحث ۱-۱۴ شرح داده شده است). از آن جا که ولتاژ و جریانی که در اختیار پل دیود قرار می گیرد کم است، در این قسمت از مدار، دیودهای کم آمپر به کار می روند. معمولاً دیودهایی با شماره های زیر به این منظور انتخاب می شوند.

7- المنت (گرم کننده – هیتر)

وظیفه المنت ایجاد گرما در مسیر باد تولید شده (توسط موتور) می باشد. المنت در واقع سیم گرم نیکل و یا گرم آلومینیوم است که به دور مقوای نسوز پیچیده شده.
کاربرد المنت در سشوارها، در واقع مدارات جالب و متنوعی را به وجود می آورد. به عنوان مثال با کاربرد المنت دو پایه، مدار می تواند از نوع جانسون موازی (شکل ۲-۱۹) و یا جانسون سری (شکل2 – 15 ) باشد. المنت سه سیم (شکل ۲- ۶) در سشوارهای با مدار سری – موازی مورد استفاده قرار می گیرد (شکل ۲-۱۷). در این المنت ها R_2 و R_1 عموماً هم اهم هستند. R_1 سری با موتور ۱۲ ولت جریان مستقیم و R_2 با مجموعه موتور و المنت R_1 به صورت موازی اتصال می یابد.

 

 

المنت چهار سیم (شکل ۲-۸) در سشوارهای دیانا مورد استفاده قرار گرفته است. المنت R_3 به صورت موازی با مجموعه موتور ۱۲ ولت + المنت های R_1 و R_2 بسته می شود. در سشوار هایی که المنت چهار سیم دارند، دیود یکسوساز نیم موج پشت کلید، کاربردی ندارد زیرا کنترل دور موتور به توسط خروج قسمتی از المنت صورت می گیرد (شکل ۲- ۱۴).
در برخی از سشوارها، المنت دارای ابعاد و اشکال و همچنین سر سیم های متنوعی است. با این وجود کاربرد آن در مدار، دقیقاً مشابه سایر انواع المنت هاست.

8- ترموستات

ترموستات در واقع یک کلید اتومات حرارتی است و هر گاه حرارت محیط داخلی سشوار از حد معینی تجاوز نماید، توسط این کلید، مدار برای مدتی قطع می شود و پس از کاهش دما، مجددا ترموستات به حالت وصل باز می گردد. ترموستات سشوار متشکل از دو کنتاکت اتصال برق ورودی و خروجی و همچنین یک تیغه حساس است، ترموستات همواره در مسیر نول اصلى مدار قرار می گیرد تا با عملکرد خود، برق دستگاه را قطع نماید. با افزایش حرارت داخل دستگاه، تیغه حساس ترموستات انبساط طولی یافته و با جدا شدن از کنتاکت دوم، مانع عبور نول به طرف سایر اجزاء مدار می شود.

کاربرد ترموستات در سشوار هایی که بدنه آن ها از فرآورده های پلاستیکی است ضرورت مضاعفی دارد زیرا بدنه این سشوارها بر اثر گرمای اضافی، سریع تغییر حالت می دهد (انواع سشوارهای دیانا).

جایگاه ترموستات در مدار، سبب شده است که بروز عیب در این قطعه کل دستگاه را دچار مشکل کند. ترموستات در سشوار قطعه ای قابل تعویض نیست زیرا به بدنه المنت پرچ شده است. در صورت معیوب بودن آن، مجبوريد المنتی را بیابید که مجهز به ترموستات باشد و یا توسط یک قطعه سیم، ترموستات را یکسره نمایید (کنتاکت ورودی را به کنتاکت خروجی متصل سازید). بدین طريق ترموستات از مدار خارج می شود (شکل ۲-۱۳).

9- پروانه فن

با سوار نمودن یک پروانه سبک بر روی محور موتور، می توان به سادگی باد فراوانی را تولید نمود تا گرمای تولید شده در المنت را به طرف لوله خروجی سشوار هدایت نمود. در صورت هرزگرد شدن پروانه، حرارت المنت به خارج از سشوار راهی ندارد و اگر دستگاه مجهز به ترموستات نباشد، با خطر جدی مواجه خواهد شد.

گاهاً دیده می شود که خروجی یکی از هادی های مدار و در نتیجه برخورد آن با پروانه فن صدای خشنی را به وجود می آورد. حتّی در مواردی، درگیری مذکور، مانع از حرکت موتور خواهد شد که اجباراً می بایست نسبت به رفع عیب مذکور اقدام نمود.

۱۰- سایر قطعات سشوار

امروزه، هر سشوار مجهز به انواع شانه، برس و هدایت کننده های حرارت است که به لوله سشوار متصل می شوند. از آن جا که این قطعات با تعمیر و نگهداری دستگاه ارتباط چندانی ندارند، از پرداختن به عملکرد هر کدام صرفنظر می شود.

 

شکل ۲-۹: سشوار باز شده

۲ – ۲- انواع سشوار

در مقدمه بحث سشوار، اشاره شد که امروزه تولید سشوار توسط سازندگان مختلف و در طرح ها و مدل های بسیار متنوع صورت می گیرد که اشاره به همه انواع آن از حوصله بحث خارج بوده و در این مختصر نمی گنجد. از آن جا که اصول مشترکی در اکثر آنها رعایت شده به طرح چند نوع سشوار بسنده کرده ایم. البته سعی مؤلف بر آن بوده تا مارک هایی انتخاب شود که از سوی مصرف کنندگان با استقبال بیشتری مواجه بوده اند.

2-2-1- سشوار اینترنشنال

قطعات اصلی تشکیل دهنده این سشوار عبارتند از دو شاخه – سیم رابط – کلید دو حالته جهت کنترل فاز مدار – المنت دو سیم – دیود پر امیر – موتور ۱۲ ولت جریان مستقیم.

نحوه کار دستگاه به این صورت است که با بسته شدن کلید، فاز وارد مدار شده و پس از المنت و با عبور از دیود پر آمپر یکسوسازی نیم موج می شود تا به موتور که مصرف کننده جریان مستقیم است برق یکسو شده (نیم موج) ارائه گردد المنت و موتور به حالت سری قرار گرفته اند و این امر بدان علت است که موتور با ولتاژ نامی ۱۲ ولت کار می کند و چون با المنت سری است، قسمت اعظم ولتاژ در المنت افت نموده و باقیمانده به موتور می رسد. از طرفی چون برق در مدار یکسوسازی نیم موج می شود، ولتاژ کل مدار تا حدودی کاهش می یابد. (رجوع شود به مبحث ۱-۱۴-۶).

از آن جا که موتور با برق یکسو شده نیم موج در حال کار است و همچنین قبلاً اشاره شد که این نوع برق یکسو شده کیفیت مطلوبی ندارد، عمر مفید موتور کاهش یافته و عملکرد آن چندان رضایت بخش نخواهد بود.

 

شکل ۲-۱۰: مدار الکتریکی سشوار اینترنشنال

نقشه سیم پیچی و اطلاعات کامل آرمیچر موتور ۱۲ ولت سشوار1200W

نقشه سیم پیچی و اطلاعات کامل آرمیچر موتور ۱۲ ولت سشوار650-1300W

۲ – ۲ – ۲- انواع سشوار دیانا

این سشوارها علیرغم ظاهر کاملاً مشابه، دارای دو مدار الکتریکی کاملا متفاوت هستند:

۲ – ۲ – ۲ – الف) دیانا با دیود پر آمپر

این مدل از دیانا دارای سه کلید دو حالته – المنت سه سیم – پل دیود – موتور ۱۲ ولت جریان مستقیم – دیود پر آمپر پشت کلید و بعضاً ترموستات است.

اساس کار دستگاه به این صورت است که کلید 1 کنترل فاز اصلي مدار را برعهده دارد. با بسته شدن این کلید، فاز خروجی، به کلید ۲ می رسد. اگر این کلید باز باشد برق یکسوسازی نیم موج شده و به مدار می رسد و در نتیجه این یکسوسازی، ولتاژ مقداری کاهش خواهد یافت.

به واسطه کاهش ولتاژ در این حالت، موتور و المنت ها با توان نامی خود عمل نخواهند کرد. اگر کلید ۲ بسته باشد، ولتاژ ۲۲۰ ولت مستقیماً وارد مدار شده، موتور و المنت ها با توان نامی خود کارمی کنند.

همان طور که در شکل ۲-۱۳ دیده می شود موتور با المنت  سری است و  با مجموعه موتور و  در حالت موازی قرار می گیرد. کلید ۳ کنترل فاز المنت  را برعهده دارد که اجباراً می بایست فاز متصله به آن از خروجی کلید ۲ تأمین شود. در سشوار یک قاعده کلی صادق است و آن این است که همواره مقدار باد تولید شده توسط موتور با گرمای المنت ها تناسب داشته باشد.

اگر کلید ۳ فاز خود را از خروجی کلید ۱ دریافت کند و کلید ۲ باز باشد، به موتور برق یکسو شده نیم موج (همراه با کاهش ولتاژ) می رسد و موتور باد ضعیفی را ایجاد می کند که این باد قادر نیست گرمای ضعیف تولید شده توسط  و گرمای قوى المنت  (که در این حالت به ولتاژ ۲۲۰ ولت متصل است) را از سشوار خارج نماید و به علت عدم خروج همه گرمای تولید شده از سشوار، بدنه پلاستیکی آسیب خواهد دید.

نتیجه آن که کلید ۳ فاز خود را از خروجی کلید ۲ دریافت می کند تا گرمای تولید شده توسط  با باد تولید شده توسط فن متصل به موتور متناسب باشد. پل دیود ولتاژ را یکسوسازی تمام موج نموده و در اختیار موتور ۱۲ ولت قرار می دهد.

شكل 2-13: دیانا با دیود پر آمپر

۲ – ۲ – ۲ -ب) دیانا با المنت چهار سیم

در این مدل از سشوارهای دیانا، به جای کاربرد دیود به منظور تغییر ولتاژ موتور، از خود المنت استفاده شده است.

همان طور که در شکل دیده می شود در صورت باز بودن کلید 3 المنت های  و  در حالت سری با موتور قرار دارند. قبلا در مبحث ۱-۴-۱ اشاره شد که ولتاز منبع تغذیه بین مصرف کننده های مدار سری تقسیم می شود. بنابراین در این حالت ولتاژ منبع (V۲۲۰) به سه قسمت تقسیم می شود. اما اگر کلید ۳ بسته شود، ولتاژ منبع (V۲۲۰) بین دو مصرف کننده، یعنی موتور و المنت  تقسیم می شود زیرا با بسته شدن کلید 3، المنت  عملاً از مدار خارج می شود و در نتیجه ی خروج آن، سهم بیشتری از ولتاژ به موتور و المنت  می رسد و عملکرد هریک مضاعف خواهد شد.

کلید ۱ به طور مشخص، کنترل فاز و یا به عبارتی کنترل دستگاه را در اختیار دارد. کلید ۲ به منظور استفاده از گرمای بیشتر، بسته خواهد شد. چون المنت  دارای نول است و با بسته شدن کلید 2 و در نتیجه رسیدن فاز به المنت، گرمای تولید شده توسط این المنت به گرمای المنت های  و  اضافه می شود. در صورت مجهز بودن دستگاه به ترموستات، جایگاه آن سر راه نول اصلی مدار است.

شکل 2- ۱۴: دیانا با المنت چهار سیم

2 – ۲ – 3- سشوارهای جانسون

در اکثر منازل می توان با نوعی از سشوارهای جانسون برخورد نمود که به علل مختلف در کشور ما با استقبال عمومی مواجه شده است. ضرورت این نکته مؤلف را بر آن داشت تا به بررسی انواع مدل های جانسون بپردازد.

2 – ۲ – ۳ – الف) جانسون با کلید سه حالته و موتور ۱۲> ولت

کلیدی که در این مدل مورد استفاده قرار گرفته در شکل ۲-۳ نشان داده شده است. همان طور که قبلا ذکر شد با فشار حالت I، فاز ورودی به پایه ای که در زیر حالت II کلید قرار دارد متصل شده و پس از دیود پر آمپر (و در نتیجه یکسوسازی نیم موج و کاهش ولتاژ) به مدار می رسد. در این حالت (I) موتور و المنت ها ضعیف کار می کنند.
اگر فشار به حالت II کلید وارد آید فاز ورودی از زیر حالت I کلید خارج شده و مستقیما (V 220 ) به مدار می رسد در نتیجه موتور و المنت ها با توان بیشتری عمل خواهند نمود. علیرغم ظاهر کاملا یکسان، کارخانه جانسون این مدل از سشوار خود را با المنت دو سیم (شکل ۲-۱۵) و المنت سه سیم (شکل ۲-۱۶) تولید و به بازار ارائه نموده است. در المنت دو سیم مدار کاملا سری و در شکل ۲-۱۶ المنت R_1 با موتور ۱۲ ولت سری و المنت R_2 با مجموعه آندو، به حالت موازی اتصال می یابد.

شکل ۲-۱۵: جانسون با المنت دو سیم

شکل ۲-۱۶: جانسون با المنت سه سیم

2 – ۲- 3 -ب) جانسون با موتور ۱۲ ولت و کلید حرارت اضافی

مدار الکتریکی این سشوار در شکل ۲-۱۷ دیده می شود. این سشوار را می توان مدل کامل شده شکل ۲-۱۶ دانست. زیرا در آن سشوار، مدار سری و موازی همواره در یک زمان به کار می پرداختند در حالی که این مدل مجهز به کلید کنترل المنت موازی (R_2) است.
آنچه که ذکرش ضروری می باشد، فاز ورودی به کلید حرارت اضافی است. این فاز اجباراً می بایست از خروجی کلید سه حالته دریافت شود زیرا اگر فاز این کلید از دو شاخه گرفته شود. این احتمال می رود که در زمان خاموش بودن موتور (وضعیت 0 کلید سه حالته) اشتباها کلید دو حالته روی حالت H قرار گیرد. در نتیجه المنت موازی شروع به تولید گرما می کند، در شرایطی که در سشوار باد وجود ندارد و این مسئله می تواند خطری جدی را شکل دهد. اما اگر فاز این کلید از خروجی کلید سه حالته گرفته شود، علاوه بر آن که المنت R_2 پس از روشن شدن مدار سری در مدار است، گرمای آن نیز با باد تولید شده مناسب است یعنی اگر کلید سه حالته در وضعیت (II) قرار داشته باشد مدار سری و المنت موازی R_2 قوی کار می کنند و اگر موتور به واسطه قرار داشتن کلید سه حالته روی وضعیت (I) و در نتیجه یکسوسازی نیم موج ضعیف کار کند و باد کمی تولید نماید، المنت R_2نیز ضعیف کار می کند و همان باد ضعیف موتور قادر است گرمای محدود تولید شده توسط دو المنت را از مدار خارج نماید. علاوه بر آن اگر کلید دو حالته روی حالت( COOL) C قرار گیرد المنت موازی خاموش است و از سشوار گرمای محدودی خارج می شود. اگر کلید در حالت (HOT) H باشد گرمای سشوار به خاطر برقرار شدن المنت R_2 دو برابر می شود. بنابراین منظور از COOL نه سرما بلکه معتدل بودن گرمای سشوار در برابر حالت HOT (گرمای دو برابر) است.

شکل ۲- ۱۷: سشوار جانسون با کلید حرارت اضافی

2 – ۲- 3 – ج) جانسون با دو کلید سه حالته و المنت سه سیم

از آن جا که این مدل از سشوارهای جانسون دارای تنوع در حرارت و باد تولید شده است، به صورت بسیار گسترده در منازل و بالاخص سالن های آرایش مورد استفاده قرار می گیرد به گونه ای که اکثر تعمیر کاران آن را سشوار جانسون آرایشگاهی نام نهاده اند.

قطعات اصلی تشکیل دهنده این سشوار عبارتند از :

۱- موتور ۱۲ ولت جریان مستقیم و پل دیود                              ۴- دوشاخه

٢- المنت سه سیم                                                             ۵- سیم های رابط

٣- دیودهای کم آمپر و پر آمپر                                              6- دو کلید سه حالته

کلیدهایی که در این مدل از سشوار به کار رفته اند از نوع شکل ۲-۴ هستند که با فشار حالت I فاز ورودی از کنتاکت A خارج می شود و با فشار حالت II علاوه بر حفظ فاز خروجی کنتاکت A کنتاکت B نیز دارای فاز خروجی می شود. بنابراین، می توان از این کلید در هر لحظه دو فاز خروجی همزمان دریافت داشت.

همان طور که در شکل ۲-۱۸ دیده می شود فاز ورودی به هر دو کلید متصل است. کلید ۱ در موقعیتی قرار گرفته که با فشار حالت های I یا II این کلید، فاز خروجی یکسوسازی نیم موج شده و به طرف مدار می رود (به واسطه عبور از دیودها). اما کلید ۲، خروجی های خود را مستقیما روانه مدار می سازد.

از این رو کلید ۱، مدار سری و موازی را ضعیف و کلید ۲ هر دو مدار را با توان نامی فعال خواهد نمود. حالت I هر دو کلید به مدار سری متصل است. منظور از مدار سری، مجموعه پل دیود + موتور و المنت  است. حالت II هر دو کلید، فاز را به المنت موازی یا به عبارت دیگر به المنت  می رساند. امروزه در بعضی موارد این مدل از جانسون با یک دیود پر امپر، همین عملکرد را ایجاد می سازد. جایگاه دیود پر آمپر بین فاز اصلی دو کلید است. به این صورت از آن جا که یکی از کلیدها فاز ورودی خود را به صورت یکسو شده نیم موج دریافت داشته، مدار سری و موازی را ضعیف به کار می اندازد و کلید سه حالته دوم که فاز مستقیم به آن متصل است هر دو مدار سری و موازی را با توان نامی فعّال می کند.

شکل ۲- ۱۸: جانسون با دو کلید سه حالته

2 -۲ – 3- د ) جانسون با موتور ۲۲۰ ولت (یونیورسال)

در این سشوار به جای استفاده از موتور ۱۲ ولت، از موتور یونیورسال استفاده شده است. از آن جا که ولتاژ کاری این موتورها، همان ولتاژ برق شهر است باید مدار به صورت موازی بسته شود بنابراین المنت (معمولاً از نوع دو سیمه) با موتور به شکل موازی اتصال می یابد.

کلید سه حالته نیز از نوع شکل ۲-۴ است که با فشار حالت I ، برق یکسوسازی نیم موج شده و با کاهش ولتاژ، موتور و المنت ضعیف کار می کند و با فشار حالت II، جریان الکتریکی، مسیری بدون مقاومت جهت حرکت می یابد. از این رو دیگر از خروجی A جریانی عبور نمی کند و دیود عملاً از مدار خارج می شود و ولتاژ ۲۲۰ ولت به مصرف کننده ها رسیده و هر دو با توان نامی عمل می کنند. (شکل ۲-۱۹)

شکل ۲-۱۹: جانسون با موتور ۲۲۰ ولت

از آن جا که دیود در وضعیت I سر راه جریان اصلی مدار قرار می گیرد، الزاماً می بایست از نوع دیودهای پر آمپر انتخاب شود. در غیر این صورت، با عبور جریان بالا از دیود کم آمپر، این قطعه آسیب دیده و عملکرد دستگاه با دو ولتاز دیگر صورت نمی پذیرد. آرمیچر موتورهای یونیورسال در سشوار قابل سیم پیچی است که چند نمونه عملی ارائه می گردد.

 

 

2-2-4 سشوار سیلوانا SYLVANA

در این سشوار همانند نوعی از سشوارهای جانسون، موتور ۲۲۰ ولت یونیورسال مورد استفاده قرار گرفته است. با بسته شدن کلید ۱ فاز به مدار راه یافته و چون نول مستقیما به موتور داده شده، شروع به کار می کند و در صورت باز بودن کلیدهای ۳ و ۴، باد خروجی از سشوار سرد خواهد بود.

کلید ۲ کنترل ولتاژ موتور و المنت های  و  را برعهده دارد. در صورت باز بودن این کلید ولتاژی که به مدار راه می یابد، ولتاژ یکسو شده نیم موج است که مقداری از ولتاژ در انجام این نوع یکسوسازی، تلف می شود. طبیعی است که در این حالت موتور و المنت ها با توان نامی خود عمل نمی کنند.

اما اگر کلید ۲ بسته شود، ولتاژ ۲۲۰ ولت به مصرف کننده ها رسیده و عملکرد آن ها در حدود مختصات نامی خواهد بود. دیودی که به این کلید متصل است، از نوع پر آمپر انتخاب می شود تا به هنگام عبور جریان کل مدار (در حالت باز بودن کلید) آسیب نبیند.

کلیدهای ۳ و ۴ وظیفه خاموش و روشن نمودن المنت های  و  را بر عهده دارند در صورت بسته شدن کلید ۳، المنت  و با بسته شدن کلید ۴، المنت  روشن خواهد شد. جهت حفاظت از دستگاه در برابر ایجاد حرارت بیش از حد، یک ترموستات با المنت ها سری شده است.

هرگاه حرارت دستگاه از میزان مشخصی تجاوز نماید ترموستات تحریک شده و نول المنت ها را قطع می کند و چون موتور همچنان در مدار است، باد سرد تولید شده، سریع محیط داخل سشوار را خنک نموده و از آسیب دیدن قطعات بالاخص بدنه پلاستیکی دستگاه جلوگیری می کند.

 

شکل ۲-۲۴: سشوار سیلوانا

2– 3-نکاتی که رعایت آن ها در کاربرد سشوار الزامی است:

۱- از ریختن آب بر روی بدنه سشوار خودداری نمایید

۲- در صورت مشاهده هرگونه اتصال بدنه در سشوار، از کاربرد دستگاه خودداری نموده و بلافاصله آن را باز کنید و به جستجوی عیب و رفع آن بپردازید.

۳- در صورت زخمی بودن سیم رابط سشوار، سریع آن را تعویض کنید.

۴- از وارد آوردن ضربه به دستگاه خودداری نمایید و در صورت سقوط تصادفی دستگاه بهتر است قبل از اتصال مجدد به برق، قطعات الکتریکی و مجموعه دستگاه بررسی گردد.

۵- در صورتی که سشوار شما مجهز به ترموستات نباشد، از روش نگهداشتن آن برای مدت طولانی پرهیز کنید. رعایت این نکته در مدل هایی که بدنه دستگاه پلاستیکی است اهمیت بیشتری دارد.

۶- با روشن شدن موتور، هوا از پشت دستگاه مکیده شده و از لوله سشوار باد گرم خارج می شود. از مسدود کردن مسیر هوای ورودی پرهیز کنید زیرا موتور شدیداً تحت فشار قرار خواهد گرفت.

۷- از نزدیک کردن مو و یا چیزهایی که می توانند به راحتی داخل دستگاه مکیده شوند به قسمت مکش هوای سشوار خودداری کنید. زیرا راهیابی مواد مذکور، موتور را دچار مشکل می کند.

۸- هرگاه قصد تعمیر و یا بررسی قطعات داخل دستگاه را داشتید، ابتدا مطمئن شوید که سشوار به برق متصل نباشد.

 

 

 

 

2-4 -عیب یابی در سشوار

عیب ۱: سشوار اصلاً روشن نمی شود.

در مواردی مشابه حالت فوق الزامیست، عیب یابی را از مبدأ آغاز نمایید یعنی از خود منبع انرژی الکتریکی و سپس بررسی و تست قطعات را تا آن جا که عملکردشان به این عیب مربوط می شود ادامه دهید. قطعا به نتیجه مطلوب خواهد رسید.

علت ۱: پریز برق ندارد.

رفع عیب: دستگاه را از برق جدا کنید و سپس به وسیله قسمت ولتاژ آومتر، اختلاف سطح الکتریکی پریز را اندازه گیری نمایید. اگر عقربه منحرف نشود مشکل از پریز است و در صورتی که عقربه منحرف شده و ۲۲۰ ولت را نشان دهد، مشکل از قطعه دیگری است که در ادامه شرح داده می شود. در هنگام انتخاب رنج به یاد داشته باشید که نمی توان جهت سنجش ولتاژ برق رنجی کمتر از ۲۵۰ ولت را به کار برد زیرا منجر به آسیب دیدگی دستگاه می شود.

علت ۲: سیم رابط و یا دوشاخه خراب است.

رفع عیب: ابتدا دستگاه را از برق خارج نموده و سپس ورودی برق در داخل دستگاه را از سایر اتصالات جدا سازید. سیم های ورودی به دستگاه را به یکدیگر متصل کنید. در این وضعیت با اتصال رابط های آومتر (در حالی که رنج بر روی* 1    R تنظیم شده است) به دو شاخه دستگاه، باید عقربه منحرف شده و تقریبا صفر را نشان دهد. در صورت عدم انحراف عقربه باید دو شاخه و سیم رابط، یکجا تعویض شوند زیرا دو شاخه از نوع پرسی است (در عموم سشوارها).

 

 

علت ۳: فاز یا نول اصلی در داخل دستگاه دچار مشکل شده

رفع عیب: گاهاً دیده می شود که برق به داخل دستگاه می رسد اما از آن جا که فاز از کلید جدا شده و یا اتفاق مشابهی برای نول صورت گرفته، برق عملاً به مدار الکتریکی سشوار راه نمی یابد که در صورت مشاهده این عیب سیم جدا شده را در نقطه اصلی خود قلع کاری نمایید.

علت ۴: کلید سشوار خراب است.

رفع عیب: معمولاً در اکثر سشوارها، حتی با وجود چند کلید مانند شکل ۲-۲۴، یک کلید به منظور کنترل اصلی دستگاه تعبیه شده است. در صورت خراب شدن این قطعه الکتریکی، دستگاه روشن نخواهد شد. حداقل یکی از سیم های متصله به کلید فوق را از آن جدا نموده، و به توسط آومتر ( R * 1) به تست آن بپردازید. اگر کلید سالم باشد در حالت بستن کلید عقربه منحرف شده و تقریباً صفر را نشان می دهد و در حالت باز بودن کلید، عقربه بر روی بی نهایت (؟؟؟) خواهد ایستاد. در صورت خرابی کلید، آن را تعویض کنید تا مشکل حل شود.

علت۵: عیب را در خود مدار جستجو کنید.

رفع عیب: پس از بررسی قطعات مذکور به این نتیجه منطقی خواهید رسید که عیب در خود مدار به وجود آمده. اگر مدار مانند شکل ۲-۱۰ از نوع سری باشد، خرابی هر یک از اجزاء مدار به خاموشی مطلق دستگاه می انجامد. این مسئله از عیوب عمده مدار سری است. به عنوان مثال در صورت قطع شدن دیود در شکل ۲-۱۰، مدار به حالت باز در می آید و عیب ۱ بروز خواهد نمود.

در سشوار با مدار سری تست تمامی قطعات الزامی است. اما اگر مدار از نوع سری – موازی است (شکل ۲-۱۳). تنها قطع شدن فاز و یا نول اصلی در داخل مدار می تواند سشوار را دچار خاموشی کامل نماید.

به یاد داشته باشید در برخی از سشوارها مانند ۲-۱۳ از ترموستات استفاده شده و چون جایگاه ترموستات در سر راه نول اصلي مدار است، توجه به صحت عملکرد آن شما را در نتیجه گیری سریع و یافتن عیب یاری خواهد نمود.

عیب ۲: بدنه سشوار در حال کار بسیار داغ می شود اما ترموستات مدار را قطع نمی کند.

علت: کنتاکت های ترموستات به یکدیگر جوش خورده اند.

رفع عیب: اکثر تولید کنندگان سشوار، جهت حفاظت از بدنه پلاستیکی دستگاه تولید شده، در مدار الکتریکی از ترموستات استفاده می کنند تا هر گاه حرارت از حد معینی تجاوز نمود، توسط این قطعه دستگاه به حالت خاموش در آید. بر اثر رطوبت محیط و حرارت داخل دستگاه، کنتاکت های ترموستات فرسوده شده و در برابر حرارت ناشی از جرقه های قطع و وصل، پایداری خود را از دست داده، در نتیجه دچار جوش خوردگی می شوند. می توان کنتاکت ها را از یکدیگر جدا نمود و پس از سمباده کاری آن ها، از رفع عیب مطمئن بود اما تجربه نشان داده کنتاکت های جوش خورده، پس از تعمیر مدت زیادی دوام نخواهند داشت و پس از گذشت چند روز، مجدداً به یکدیگر متصل می شوند از این رو بهتر است ترموستات را یکسره کنید زیرا ترموستات قابل تعویض نیست مگر آن که المنت با نوع مشابه خود که مجهز به ترموستات است، تعویض شود.

عيب 3: موتور سشوار در حال کار است اما باد گرم خارج نمی شود.

علت: پروانه هرزگرد شده.

رفع عیب: پروانه های فن از پلاستیک های معمولی ساخته می شوند تا از وزن بسیار کمی برخوردار باشند و به همین دلیل، دوام چندانی نداشته و پس از مدتی به اشکال مختلف تغییر حالت می دهند. در صورت هرزگرد شدن پروانه فن، هرگز از چسب جهت اتصال مجدد آن به محور موتور استفاده نکنید زیرا تعمیر آن را مشکل خواهید نمود. بهتر است فن دیگری را جایگزین آن نمایید که متناسب با قطر محور موتور باشد.

 

 

 

عيب ۴: با بستن کلید مخصوص حرارت اضافی، گرمای سشوار تغییر نمی کند.

علت 1: المنت حرارت اضافی قطع شده.

رفع عیب: دستگاه را از برق جدا کنید و پس از باز نمودن بدنه سشوار، توسط آومتر، اهم المنت موازی را بسنجید. اگر عقربه منحرف نشد، المنت قطع شده است. توصیه می شود از گره زدن نقاط پاره شده به یکدیگر پرهیز کنید زیرا اتصالات المنت به این شکل از دوام چندانی برخوردار نخواهد بود. بهتر است المنت را با نوع مشابه خود تعویض کنید.

علت ۲: به المنت موازی برق نمی رسد.

رفع عیب: اگر در اندازه گیری اهم المنت موازی، متوجه صحّت آن شدید، بدون شک به المنت برق نمی رسد که این مشکل یا از جدا شدن سیم متصل به المنت موازی است و یا خرابی کلید مربوطه. ابتدا به صحت اتصالات المنت بپردازید و در صورت مثبت بودن این بررسی، کلید را توسط آومتر تست نمایید. اگر با بسته شدن کلید عقربه به طرف صفر و در حالت باز بودن کلید بر روی بی نهایت ایستاد کلید سالم است، در غیر این صورت مشکل از کلید است. در تست کلید و یا هر قطعه دیگر، بهتر است حداقل یکی از سیم های آن را جدا نمایید.

عیب ۵: با بستن کلید، المنت داغ می شود اما در سشوار باد تولید نمی شود.

این عیب تنها می تواند در سشوارهای موازی (شکل ۲-۱۹) و یا سشوارهایی که دارای مدار سری – موازی (شکل ۲- ۱۸) هستند به وجود آید که در ادامه به بررسی هر کدام خواهیم پرداخت. لازم است توضیح داده شود که در مدار سری قطع المنت و یا خرابی هر کدام از قطعات دیگر مدار، کل دستگاه را خاموش نموده و به همین جهت عیب مورد نظر در سشوارهای سری (شکل ۲-۱۵) هرگز به وجود نمی آید.

 

 

علت ۱: قسمت سری سشوار آسیب دیده است.

رفع عیب: این علت به یکی از سشوارهای سری – موازی مانند شکل ۲-۱۸ اشاره دارد. در واقع المنتی که داغ می شود، المنت موازی است و مستقل از قسمت سری مدار عمل می کند اما از آن جا که موتور در قسمت سری قرار دارد، تمامی اجزاء مدار سری حتی خود موتور می بایست کنترل شود تا قطعه یا قطعات معیوب شناسایی شده و نسبت به رفع عیب اقدام شود.

علت ۲: مدار از نوع موازی است (شکل ۲-۱۹) و موتور معیوب شده.

رفع عیب: همان طور که در شکل دیده می شود، از آن جا که مدار، به طور کامل موازی است در صورت آسیب دیدن موتور، المنت داغ می شود و به دستگاه آسیب می رساند جهت عیب یابی و رفع عیب موتور به مبحث ۱-۱۲-۱- و مراجعه نمایید.

عیب۶: صدای خشنی از سشوار (به هنگام کار) شنیده می شود

علت ۱: یکی از سیم های مدار با پروانه فن درگیر شده.

رفع عیب: بدنه دستگاه را باز کنید و سیمی را که از جای خود خارج شده، به محل واقعی خود بازگردانید تا مشکل رفع شود.

علت ۲:فن با بدنه درگیر شده

رفع عیب: معمولاً حرکت جزیی موتور از محل استقرارش می تواند عیب مذکور را ایجاد نماید. بدنه سشوار را باز کنید و اتصالات موتور را بررسی نموده و پیچ ها را به اندازه کافی سفت کنید تا مشکل دستگاه رفع شود.

علت ۳: زغال های موتور بیش از حد کوتاه شده اند.

رفع عیب: در صورت کوتاه شدن زغال ها، جرقه زنی موتور افزایش یافته و حرکت رفت و برگشت زغال ها و برخوردشان با کلکتور صدای شدیدی را ایجاد می کند. باید زغال ها تعویض شوند و قبل از جاگذاری زغال جدید، سطح آن ها را هلالی کنید تا در اثر سایش روی کلکتور، موجب کثیفی آن نشوند.

علت ۴: یاتاقان های موتور خراب شده اند.

رفع عیب: در صورت خراب شدن یاتاقان ها، هسته فلزی آرمیچر با کفشک های قطب درگیر شده و در نتیجه این درگیری صدای خشتی ایجاد می شود. بنابر این تعویض بوش ها (یاتاقان های ماسورهای) الزامی است.

عیب ۷: کلید در حالت روشن قرار گرفته، اما سشوار پس از چند لحظه روشن بودن خاموش می شود و به طور خودکار روشن شده، مجددا خاموش می شود و …

علت: ترموستات خراب است.

رفع عیب: این عیب تنها در سشوارهایی رخ می دهد که مجهز به ترموستات هستند و تحریک ترموستات است که منجر به باز شدن آن و در نتیجه خاموشی دستگاه خواهد شد. یا عیب از ترموستات است (صفحه حساس ترموستات با کوچک ترین گرمایی تحریک می شود) و یا عیب از موتور، که باد ضعیفی تولید می کند و با بالا بردن حرارت محیط داخل سشوار، ترموستات مدار را قطع می کند. توصیه می شود که ابتدا ترموستات را از مدار خارج کنید و عملکرد دستگاه را بدون آن بررسی کنید. برای خارج کردن ترموستات از مدار، می توانید توسط سیمی، ابتدا و انتهای آن را به یکدیگر متصل نمایید.

بعد از خروج ترموستات سشوار را روشن کنید. اگر المنت ها پس از مدت کوتاهی بیش از حد داغ شدند، موتور نیم سوز است و باید تعویض شود زیرا نمی تواند به اندازه کافی باد تولید کند. اما اگر وضعیت کار دستگاه عادی است، مشکل از ترموستات است که باید تعویض گردد یا به عبارتی باید المنتی را مجهز به ترموستات بیابید که با مختصات المنت فعلی متناسب باشد زیرا ترموستات بر روی قسمتی از المنت تعبیه می شود و قابل تعویض نیست.

عیب ۸: از سشوار باد سرد خارج می شود.

علت: مشکل از المنت است.

رفع عیب: این عیب تنها در سشوارهایی با مدار موازی دیده می شود (شکل ۲-۱۹) چون در مدارهای سری و یا سری – موازی، قسمتی از المنت با موتور سری است بنابراین همواره تولید باد با گرمای آن قسمت از المنت سری همراه است و در نتیجه نمی تواند سرد باشد.

در مدار موازی با المنت پاره است که در اندازه گیری اهم(R * 1)  مشخص می شود و یا یکی از اتصالات المنت از آن جدا شده اند که باید مجدداً در وضعیت خود نصب شود.

عیب ۹: به محض روشن شدن سشوار المنت ها بیش از حد داغ می شوند.

علت: موتور معیوب است.

رفع عیب: همان طور که در بحث های قبلی اشاره شد همواره مقدار باد تولید شده توسط موتور با گرمای المنت ها متناسب است و در صورت بر هم خوردن این تعادل، عملکرد دستگاه رضایت بخش نخواهد بود. عیب ۹ در موردی دیده می شود که به واسطه نیم سوز شدن موتور، باد تولید شده کاهش یابد. در این وضعیت المنت ها همه گرمای خود را به خارج از سشوار نمی فرستند و بیش از حد داغ می شوند. موتور را با نوع مشابه خود تعویض نمایید. در سشوارهایی که مجهز به موتور یونیورسال هستند می توان به رفع عیب کامل موتور پرداخت (مبحث ۱-۱۲-۱).

عیب۱۰: با بستن کلید تغییر ولتاژ، در عملکرد سشوار تغییری حاصل نمی شود.

علت ۱: کلید خراب است.

رفع عیب: یکی از سیم های کلید را از آن جدا کنید و پس از تست کلید، در صورت خرابی، آن را تعویض

نمایید.

علت ۲: دیود اتصال کوتاه نموده است.

رفع عیب: دیود را توسط آومتر (R * 1) تست کنید. در صورت سالم بودن دیود با اتصال آومتر به پایه های آن، عقربه منحرف شده و صفر را نشان می دهد. با تعویض رابط های آومتر، عقربه باید بر روی بی نهایت بایستد. در غیر این صورت دیود را با مشابه خود تعویض کنید.

علت ۳: المنت مختص تغییر ولتاژ قطع شده است.

رفع عیب: همان طور که در شکل ۲-۱۴ دیده می شود با خروج المنت  و یا قرار گرفتن این المنت در مدار عملکرد موتور تغییر می کند. در این سشوار با پاره شدن المنت  موتور فقط با یک سرعت کار می کند برای رفع عیب المنت را تعویض کنید.

Sending
User Review
1.75 (4 votes)
0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

میخواهید به بحث بپیوندید؟
احساس رایگان برای کمک!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *