نحوه تعمیرات آبمیوه گیری

از جمله وسایل برقی که در اکثر منازل، آبمیوه فروشی ها و … به صورتی بسیار گسترده مورد استفاده قرار می گیرد، آبمیوه گیری برقی است. امروزه این دستگاه در اشکال مختلف و با کارآیی های بسیار متنوع تولید و به بازار مصرف ارائه می شود.
در ساختمان مکانیکی آبمیوه گیری ها، قطعات مشابهی به کار رفته و عمده تفاوت تولیدات کارخانجات متوجه موتور و مدار الکتریکی آنها بوده است.
به منظور ارائه تجارب عملی و راهکارهای سودمند، در این فصل بررسی دستگاه از حیث تنوع قسمت های الکتریکی، بالاخص انواع موتورهای به کار رفته در این وسیله برقی صورت گرفته است.

12-1 آبمیوه گیری با موتور قطب چاکدار

در مبحث ۱-۱۲-۳ ساختمان و اجزای اصلی این نوع موتورها به طور کامل مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. با رسیدن برق به موتور، روتور قفسي با سرعت زیاد شروع به چرخش نموده و صفحه برش را نیز با خود همراه می سازد.
با ریختن میوه به داخل قیف مخصوص، سرعت زیاد صفحه برش میوه را کاملاً خرد نموده و آب میوه بر اثر نیروی گریز از مرکز به جداره های بیرونی محفظه برخورد نموده و از آن جا روانه کانال خروجی می شود. به این ترتیب، پس از مدت اندکی، مقدار فراوانی آبمیوه تهیه خواهد شد (شکل ۱۲-۱).

 

نحوه تعمیرات آبمیوه گیری

شکل ۱۲-۱: آبمیوه گیری با موتور قطب چاکدار

 

12 – 2 مدار الکتریکی آبمیوه گیری با موتور قطب چاکدار

در بعضی موارد، جهت ایجاد تنوع در سرعت چرخش صفحه برش، موتور را با سرعت های مختلف مورد استفاده قرار می دهند و عموما برای رسیدن به این منظور، دیود و کلید سه حالته را به کار می برند (شکل ۲۰۱۲).

 

مدار الکتریکی آبمیوه گیری با موتور قطب چاکدار

شکل ۱۲- ۲: مدار الکتریکی آبمیوه گیری با موتور قطب چاکدار

در حالت 1 فاز از دیود عبور نموده و از آن جا که در این حالت برق یکسوسازی نیم موج (مبحث 1 – ۱۴ – 6 ) می شود، مقدار ولتاژ افت شده در این وضعیت، قدری از سرعت چرخش روتور می کاهد. با قرار دادن کلید در حالت 2 فاز مستقیما روانه موتور شده و در واقع ولتاژ ۲۲۰ ولت به آن خواهد رسید. طبیعی است که در این وضعیت، موتور حداکثر توان خود را ارائه میدهد.

12-3 آبمیوه گیری با موتور یونیورسال

در مبحث ۱-۱۲-۱ موتورهای یونیورسال به طور کامل تشریح شده است و به نقش این موتورها در اغلب لوازم خانگی و حتی صنعتی مانند دریل، کفساب، اره برقی و … اشاره شد. از این رو می توان گفت که نیروی محرکه در اکثر آبمیوه گیری ها توسط این موتور ایجاد می گردد، و با درگیر شدن تیغ و صفحه برش، عمل خرد شدن میوه ها و هدایت آبمیوه به طرف کانال خروجی انجام می شود. شكل ۱۲-۳ یک نوع آبمیوه گیری با موتور یونیورسال را نشان میدهد.

آبمیوه گیری با موتور یونیورسال
شکل ۱۲-۳

12-4 شرح اجزای آبمیوه گیری با موتور یونیورسال

 

اجزای آبمیوه گیری
شکل ۱۲-۴: اجزای آبمیوه گیری Nautiunl

12 – 5 مدار الکتریکی آبمیوه گیری با موتور یونیورسال

در اغلب آبمیوه گیری ها، استفاده از موتور یونیورسال به اشکال مختلف صورت می گیرد. در مواردی، جهت کنترل موتور فقط از یک کلید ساده (عمومأ سر راه فاز) و در سایر موارد از روش های مختلف کنترل سرعت استفاده می شود (مبحث ۱-۱۲-۱- ه).
از میان روش های متعدد کترل سرعت موتور، به کار گیری دیود در پشت کلید (یکسوسازی نیم موج) کاربرد بیشتری دارد.
در مدار زیر (شکل ۵-۱۲) با بسته شدن کلید 2، ولتاژ پس از یکسوسازی نیم موج و کاهش ولتاژ (مبحث ۱-۱۴-۶) به موتور می رسد و طبیعی است که در این حالت، عملکرد موتور در حدود توان نامی آن نخواهد بود.
با بسته شدن کلید 1، علاوه بر آن که کلید 2 از مدار خارج می شود، دیود نیز به همراه آن از مدار جدا شده و دیگر نقشی در مدار الکتریکی دستگاه ندارد.
از آن جا که در این حالت ولتاژ کامل (220 V) به موتور می رسد، عملکرد دستگاه با قدرت بیشتری انجام می شود و توان در این حالت، توان نام خواهد بود.
جهت استفاده موقت و لحظه ای از دستگاه، در صفحه کلید از یک شستی استفاده شده و در صورت نیاز، می توان با فشار به آن از موتور برای چند لحظه کوتاه بهره برد و با رها کردن شستی، موتور به حالت خاموش درخواهد آمد.

 

مدار الکتریکی آبمیوه گیریNautiunl
شکل ۱۲- ۵: مدار الکتریکی آبمیوه گیریNautiunl

12 – 6 حفاظت الکتریکی از موتور آبمیوه گیری

علیرغم همه تدابیر به کار برده شده در دستگاه، وقوع حوادث و یا بروز مشکلات غیر مترقبه در موتور و یا سایر اجزاء، می تواند شرایط دشواری را بر موتور تحمیل سازد و آن را با خطر جدی روبرو نماید. از این رو با استفاده از فیوز و یا اورلود، می توان در این گونه موارد، موتور را از آسیب شدید محافظت نمود.
در بعضی از آبمیوه گیری ها سر راه فاز، یک فیوز شیشه ای قرار می دهند که جریان فیوز برابر جریان نامی دستگاه است. افزایش جریان مصرف کننده (به هر دلیل)، فيوز را تحریک نموده و سیم ذوب شونده داخل آن را قطع خواهد نمود.
به این ترتیب مدار قطع و عملکرد دستگاه متوقف خواهد شد. جهت راه اندازی مجدد، پس از شناسایی عیب و رفع آن، می بایست فیوز را با نوع مشابه تعویض نمایید (جریان کاری فیوزهای شیشه ای، بر روی پایه فلزی آنها درج شده است).
استفاده از اورلود نیز در اغلب آبمیوه گیری ها متداول است (شکل ۱۲-۵). ساختمان اورلود (شكل ۵-۱۸) از یک المنت کم وات و یک صفحه حساس به گرما تشکیل شده. در شرایط عادی، گرمای المنت قادر به تحریک صفحه نیست. بنابراین فاز ورودی به راحتی از طریق المنت و با عبور از صفحه حساس، به مدار می رسد.
در شرایط غیر عادی که موتور جریان زیادی را از خط تغذیه دریافت می کند، حرارت تولید شده در المنت، ازدیاد یافته و صفحه حيتاس منبسط گشته و ارتباط کنتاکت ها با یکدیگر قطع می شود.
با عملکرد اورلود، موتور نیز متوقف می شود زیرا محافظ، با موتور همواره در حالت سری قرار می گیرد. عملکرد اورلود، موجب قطع گرمای تولید شده توسط المنت داخل آن می شود و از این رو دمای داخل قطعة محافظ کاهش یافته و صفحه حساس پس از مدتی به جای خود باز می گردد.
* برای آموزش های بیشتر در خصوص تعمیرات به برگه آموزش تعمیرات لوازم خانگی مراجعه فرمایید.
اگر مشکل موتور همچنان به قوت خود باقی باشد، پس از مدت کوتاهی مجددا تحریک اورلود، موجب قطع مدار خواهد شد.
علاوه بر حساسیت اورلود به عبور جریان اضافی، قرار داشتن در محیطی که دمای آن بیش از ظرفیت محافظ باشد، تیغه حساس را تحریک و موجب عملکرد آن می شود.
بنابراین اورلود، در صورت افزایش دمای محیط داخلی دستگاه و یا ازدیاد جریان دریافتی موتور، تحریک شده و مدار را قطع خواهد نمود.

 

نقشه سیم پیچی آرمیچر آبمیوه گیری

12-7 آبمیوه گیری با موتور آسنکرون

جهت آشنایی بیشتر با این نوع از موتورها، می توانید به مبحث ۱-۱۲-۲ رجوع فرمایید. همانطور که در آن مبحث نیز اشاره شد، با رسیدن اختلاف سطح الکتریکی به پیچک های مستقر در استاتور، یک میدان مغناطیسی دوار به وجود آمده و روتور تحت تأثیر آن به چرخش در می آید.
با چرخش روتور، صفحه برش به خرد نمودن میوه ها خواهد پرداخت و با سرعت زیاد این صفحه و تحت تأثیر نیروی گریز از مرکز، آبمیوه به سوی کانال خروجی هدایت می شود.

اجزای آبمیوه گیری پارس خزر
شکل ۱۲-۸: اجزای آبمیوه گیری پارس خزر

در آبمیوه گیری پارس خزر از سیستم ترمز مکانیکی نیز استفاده شده است. با حرکت اهرم کلید به طرف جلو، لنت ها، محور را رها کرده و به آن امکان حرکت می دهند. روتور تأثیر میدان مغناطیسی دوار به چرخش در می آید. در این زمان، کشیده شدن فنر، انرژی پتانسیل فراوانی را جهت بازگشت لنت ها به طرف محور در خود ایجاد می سازد. در هنگام خاموش شدن دستگاه، حرکت اهرم به طرف عقب، فنر را رها نموده و (فنر رها شده) موجب چسبیدن لنت ها به روتور و در نتیجه ایست کامل و سریع آن می شود.

12-8 مدار الکتریکی آبمیوه گیری با موتور آسنکرون

همان طور که در مدار دیده می شود (شکل ۱۲- ۹) با بسته شدن کلید، سیم پیچ اصلی و مجموعه سری سیم پیچ کمکی با خازن به اختلاف سطح ۲۲۰ ولت دست خواهند یافت و به این ترتیب دو میدان با ۹۰ درجه اختلاف فاز ایجاد می شود و روتور تحت تأثیر میدان های مذکور به حرکت در خواهد آمد.

 

مدار الکتریکی آبمیوه گیری پارس خزر
شکل ۱۲- ۹: مدار الکتریکی آبمیوه گیری پارس خزر

1- دو شاخه
٢- هادی به رنگ سفید
٣- کلید قطع و وصل
۴- هادی به رنگ قهوه ای
۵- سیم پیچ استارت (کمکی)
۶- خازن راه اندازF 5/3
7- هادی به رنگ مشکی
۸- هادی به رنگ آبی
۹- سیم پیچ اصلی
۱۰- هادی به رنگ آبی

12-9 نکات مهم در کاربرد آبمیوه گیری

۱- قبل از به کارگیری دستگاه، دفترچه راهنمای آن را به طور کامل مطالعه نمایید. در اکثر آبمیوه گیری ها، روشن بودن موتور بیش از یک دقیقه در هر مرحله کاری ممنوع شده و در غیر این صورت آسیب خواهد دید.
۲- به محض تغییر صدای دستگاه، از ادامه کار خودداری و به شناسایی و رفع عیب بپردازید.
3- در صورت زخمی بودن سیم رابط آبمیوه گیری، سریع آن را تعویض نمایید.
۴- حرکت و یا لرزش شدید دستگاه، نشانه کثیف شدن صافي (فیلتر) است. در بعضی از آبمیوه گیری ها، بالاخص پارس خزر این حالت نشانه پر شدن محفظه از تفاله میوه است.
۵- از فشار دادن میوه با انگشت به داخل گلویی آبمیوه گیری، جدا خودداری کنید.
۶- در ساعات اولیه شب، از روشن نمودن دستگاه خودداری و توجه داشته باشید که در این ساعات، برق ضعیف بوده و موتورهای حساس، در این وضعیت آسیب خواهند دید.
۷- تا آنجا که ممکن است، دستگاه را به هنگام کار در سطح صاف قرار دهید تا عمر مفید یاتاقان ها افزایش یافته و لرزش دستگاه تا حد ممکن کاهش یابد.
۸- هرگز محفظه موتور را در آب فرو نکنید. برای تمیز کردن آن از پارچه مرطوب استفاده نمایید.
۹- همواره دستگاه را دور از دسترس اطفال قرار دهید.
۱۰- از شستشوی قطعات با آب داغ و یا خشک نمودن آنها توسط حرارت زیاد بخاری و … خودداری کنید.

12-10 عیب یابی در آبمیوه گیری

عيب 1: آبمیوه گیری روشن نمی شود.
علت ۱: پریز برق ندارد.
رفع عیب: وجود برق در پریز را می توان به روش های مختلف بررسی نمود. اما بهترین شیوه، استفاده از قسمت ولتاژ آومتر یا کاربرد ولتمتر است. در صورت انحراف عقربه به هنگام اتصال رابط های دستگاه اندازه گیر به پریز، مشکل از خود دستگاه است.
علت ۲: دوشاخه و یا سیم رابط دستگاه معیوب شده است.
رفع عیب: از آن جا که اکثر مصرف کنندگان، جهت خروج دوشاخه از پریز، سیم رابط را می کشند، قطع ارتباط سیم با دوشاخه در موارد بسیار متعدد دیده شده است.
در این گونه موارد بهتر است دوشاخه جدید تهیه و به سیم رابط وصل شود تا دستگاه به شرایط عادی بازگردد. اگر در سیم رابط آثار لهیدگی وجود دارد، بدون شک در آن نقطه قطع شدگی به وجود آمده، بنابر این تعویض سیم رابط الزامی است (از اتصال سیم در نقاطی که به موجب وارد آمدن ضربه قطع شده اند جدا خودداری نمایید).
علت 3: کلید اصلی دستگاه خراب شده است.
رفع عیب: سیم های متصله به کلید را از آن جدا ساخته و توسط اهم متر (R * 1) به بررسی آن بپردازید. ابتدا رابط های آومتر را به پایه های کلید وصل کنید، سپس کلید را روشن و خاموش نموده و در این حالت به عقربه دقت نمایید.
در صورت سالم بودن کلید، حالت وصل آن، عقربه آومتر را به سمت صفر متمایل می سازد. با قرار گرفتن کلید در حالت قطع، عقربه به طرف بی نهایت باز می گردد. اگر کلید علائمی غیر این را نشان دهد، معیوب بوده و باید تعویض شود.
علت ۴: سیم های اصلی مدار قطع شده اند.
رفع عیب: ابتدا بدنه دستگاه را باز کنید و سپس صحت اتصالات را بررسی نمایید. در صورت برخورد با سیمی که قطع و یا از محل اتصال خود خارج شده، آن را مجددا در جای اصلیش مستقر نمایید تا عیب دستگاه برطرف شود.
علت ۵: اورلود خراب است.
رفع عیب: همان طور که در شکل ۱۲-۵ دیده می شود، بعضی از آبمیوه گیری ها دارای اورلود هستند. اورلود در سر راه برق اصلی مدار و عموماً نول تعبیه می شود. کنتاکت های این قطعه حفاظتی در حالت عادی به یکدیگر متصل بوده و نول با عبور از آن به موتور می رسد. اگر به دلیلی این اتصال در شرایط عادی قطع باشد، از آن جا که به مصرف کننده (موتور) نول نمی رسد، روشن نخواهد شد.
برای تست اورلود، سیم های متصله به آن را جدا کنید و با آومتر (R * 1) به بررسی بپردازید. در صورت سالم بودن اورلود، باید عقربه منحرف شود. در غیر این صورت باید اورلود را با نوع مشابه تعویض کنید. منظور از مشابه، اورلودی است که دارای همان حروف و ارقام نوشته شده بر روی اورلود قبلی باشد.
علت ۶: قسمتی از مدار موتور قطع است.
رفع عیب: موتور بعضی از آبمیوه گیری ها همانند اشکال (۱۲-۲ و ۱۲-۵) از نوع قطب چاکدار و یونیورسال است. در مبحث موتورهای الکتریکی (۱۲-۱) به ساختمان این موتورها اشاره شد. همان طور که قبلا نیز ذکر شد، مدار این دو نوع موتور الکتریکی، سری است. بنابراین قطع ارتباط هر قطعه با سایر اجزاء، می تواند عملکرد موتور را به طور کامل متوقف نماید. دستگاه را از برق جدا نموده و به توسط آومتر( R*1 یا R*10 ) به بررسی درستی اتصالات اجزاء موتور با یکدیگر بپردازید. قطعه معیوب را ترمیم نموده و اتصالاتی را که به هر دلیل قطع شده اند، به جایگاه اصلی آنها بازگردانید تا مشکل موتور رفع شود.
علت ۷: موتور سوخه است.
رفع عیب: ابتدا باید نوع موتور شناسایی شود. سپس با مراجعه به مطالب مبحث ۱- ۱۲ این عیب را در موتور تشخیص داده و به رفع آن بپردازید.

عیب ۲: به محض روشن شدن دستگاه، صدای هوم از موتور شنیده می شود، اما موتور حرکت نمی کند.
از آن جا که در آبمیوه گیری ها از سه نوع موتور متفاوت استفاده می شود، این عیب در هر نوع از آنها به صورت جداگانه بررسی می شود:
الف) موتور با قطب چاکدار
رفع عیب: در موتورهای با قطب چاکدار، این عیب می تواند به واسطه نیم سوز بودن پیچک ها صورت گیرد، از این رو بررسی ظاهر سیم پیچ ها و تست اتصال بدنه برای هر کدام از آن ها الزامی است.
بررسی پیچک ها پس از بررسی حرکت روتور انجام می شود. چون ممکن است روتور در داخل یاتاقان ها گریپاژ شده باشد که اگر توسط اعمال برق به دستگاه فشار وارد شود، قطعاً پیچک ها آسیب خواهند دید که در این حالت علاوه بر تعویض یاتاقان ها، تجدید سیم پیچی موتور نیز ضروری است.
ب) موتور یونیورسال
رفع عیب: ابتدا توانایی حرکت آرمیچر درون یاتاقان ها را بررسی کنید. اگر آرمیچر نمی چرخد و یا چرخش آن به سختی صورت می گیرد، باید بوش ها را تعویض کنید. در مواردی به جای بوش از بلبرینگ استفاده شده (جاروبرقی) که به هنگام تهیه بلبرینگ جدید، توجه به شماره های نوشته شده بر روی بلبرینگ قبلی (معیوب) ضروری است.
علاوه بر گریپاژ آرمیچر درون یاتاقان ها، نیم سوز بودن آرمیچر و نیم سوز بودن بالشتک های قطب، از جمله مواردی هستند که می توانند عیب ۲ را به وجود آورند.
ج) موتور از نوع آسنکرون است.
قبلاً ذکر شد که آبمیوه گیری پارس خزر از جمله وسایلی است که در آن، موتور آسنکرون به کار رفته است. علاوه بر این، جهت ایست سریع روتور پس از خاموش شدن دستگاه، از ترمز مکانیکی استفاده شده که جدا نشدن لنت ها در زمان استارت موتور می تواند عیب ۲ را به وجود آورد. قبل از هر عملی، توانایی حرکت روتور پس از بسته شدن کلید را بررسی کنید زیرا با حرکت کلید در جهت وصل، اهرم به لنت ها فشار آورده و آن ها را از محور جدا می سازد. در غیر این صورت روتور قادر به حرکت نخواهد بود.
علاوه بر مشکلی که می تواند توسط لنت ها به وجود آید، نیم سوز شدن سیم پیچ اصلی و یا کمکی – قطع شدن ارتباط پیچک ها در سیم پیچ اصلی و یا کمکی و خرابی خازن از جمله مواردی هستند که روتور را با مشکل مطرح شده در عیب ۲ مواجه می سازند (مبحث ۱-۱۲-۲- د).

عيب ۳: چند لحظه پس از روشن شدن، دستگاه به صورت خودکار خاموش می شودو مجددا …
علت: اورلود موجب قطع مدار می شود.
رفع عیب: این عیب تنها در وسایلی رخ می دهد که مجهز به اورلود هستند. همان طور که قبلاً نیز ذکر شد (مبحث ۱۲-۶) اورلود به واسطه دو عامل تحریک شده و مدار را قطع می کند. عامل اول افزایش جریان دریافتی موتور است که این امر یا به واسطه بروز عیب در یاتاقان ها صورت می گیرد (که در واقع حرکت روتور را دشوار می کنند) و یا از نیم سوز بودن موتور ناشی می شود. عامل دوم که سریع موجب تحریک اورلود می شود، افزایش دمای داخلی موتور است که یا به واسطه نیم سوز بودن موتور این دما افزایش خواهد یافت و یا بر اثر هرزگرد شدن پروانه خنک کننده، تهویه موتور دچار مشکل شده و در نتیجه دما افزایش می یابد.
قبل از هر عملی صحت اتصال پروانه خنک کننده به انتهای روتور را بررسی کنید.
پس از این عمل، اورلود را از مدار جدا نموده و موتور را بدون اورلود راه اندازی و جریان آن را توسط آمپر متر اندازه گیری کنید.
در صورت متعادل بودن جریان، اشکال از اورلود است که باید با نوع مشابهش که در واقع دارای همان حروف و ارقام است تعویض شود.
اما اگر جریان موتور بیش از جریان نامی است باید سیم پیچ ها را تجدید نمود و سیم پیچی سوخته را از موتور خارج ساخت تا عیب دستگاه برطرف شود.

عيب ۴: جرقه های شدیدی در زیر جاروبک های (زغال ها) موتور دیده می شود.
بدیهی است این عیب تنها در آبمیوه گیری با موتور یونیورسال دیده می شود.
علت و رفع عیب: جهت بررسی و رفع عیب به مبحث آسیاب برقی، قسمت عیب یابی رجوع و توضیحات عیب ۱۱ را با دقت مطالعه نمایید.

عیب ۵: موتور کمی پس از روشن شدن داغ می شود.
علت و رفع عیب: این عیب یا از نوع مکانیکی است و یا الکتریکی. در نوع مکانیکی، عمومأ خرابی یاتاقان ها مسبب بروز این عیب هستند و با دشوار نمودن حرکت روتور، شرایط را به گونه ای فراهم می آورند که دمای محیط داخلی موتور افزایش یابد. حتی در مواردی خرابی یاتاقان ها موجب درگیری هسته فلزی روتور با هسته فلزی قطبها و استاتور می شود.
اگر در موتور مشکل مکانیکی وجود نداشته باشد، بدون شک مشکل از نیم سوز بودن آرمیچر و قطب ها – کوتاه شدن زغال ها – جهت چرخش غلط آرمیچر در موتورهای یونیورسال، نیم سوز بودن پیچک ها در موتور قطب چاکدار، نیم سوز بودن سیم پیچ اصلی یا کمکی – قطع شدن مدار اصلی و یا کمکی و خرابی خازن در موتورهای آسنکرون است.

عیب ۶: به محض بستن کلید مدار، فیوز برق منزل را قطع می کند.
علت ۱: سیم های داخل دستگاه با یکدیگر برخورد نموده اند.
رفع عیب: عموما جدا شدن یکی از سیم های اصلی مذار و برخورد آن با سیم مخالف، عیب ۶ را به وجود می آورد که با یک بررسی ساده، عیب شناسایی و برطرف می شود.
علت ۲: موتور کاملا سوخته است.
رفع عیب: در صورت سوخته بودن کامل موتور، اهم دستگاه به قدری کاهش می یابد که به محض دادن ولتاژ به مصرف کننده، اتصال کوتاه رخ می دهد. در چنین مواردی، تنها چاره کار تعویض (تجدید) سیم پیچی موتور است.
علت ۳: خرابی خازن راه انداز
رفع عیب: خازن را مورد آزمایش قرار دهید (مبحث ۱-۱۱-۶). در صورت خراب شدن دی الکتریک خازن، عقربه آومتر پس از انحراف به سمت بی نهایت، باز نمی گردد. خازن را تعویض نمایید.

آموزش های بیشتر و مطالب مرتبط :

Sending
User Review
5 (1 vote)
0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

میخواهید به بحث بپیوندید؟
احساس رایگان برای کمک!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *