دوربین‌های مداربسته بر اساس سه معیار اصلی تفکیک میشوند: شکل ظاهری بدنه (بولت، دام، اسپیددام، باکس)، بستر انتقال داده (آنالوگ HD و تحت شبکه IP)، و نحوه اتصال (باسیم و بی‌سیم). انتخاب مدل مناسب مستقیماً به محیط نصب (فضای باز یا بسته)، نیاز به زاویه دید و سطح جزئیات تصویر بستگی دارد.
دسته‌بندی اصلی دوربین‌های مداربسته در یک نگاه:
* بر اساس شکل ظاهری: دام (سقفی و مناسب فضای داخلی)، بولت (پایه‌دار، مقاوم و مناسب فضای باز)، اسپیددام (چرخشی با زوم اپتیکال بالا)، باکس/C-Mount (صنعتی با لنز قابل تعویض)
بر اساس بستر انتقال تصویر: آنالوگ HD (اقتصادی با بستر کابل کواکسیال) و تحت شبکه یا IP (حرفه‌ای با کابل شبکه، هوش مصنوعی و کیفیت بالا)
بر اساس نحوه ارتباط: باسیم (پایدار و با امنیت شبکه بالا) و بی‌سیم یا سیم‌کارت‌خور (بدون نیاز به کابل‌کشی برای مصارف محدود)
بر اساس قابلیت‌های خاص: دید در شب رنگی (Warmlight/ColorVu)، چشم ماهی (دید ۳۶۰ درجه پانوراما)، حرارتی (ترمال) و مینیاتوری (پین‌هول)
اگر به کارهای فنی و برق و همچنین نصب و تعمیرات سیستم های محافظتی علاقه مند هستید میتوانید در دوره آموزش نصب دوربین مداربسته که به صورت صفر تا صد و کاملاً عملی و تخصصی در آموزشگاه فن آموزان برگزار میشود شرکت کرده و مدرک فنی حرفه ای آن را دریافت کنید. جهت مشاهده جزئیات و شرایط این دوره روی تصویر زیر کلیک کنید و یا با آموزشگاه تماس حاصل فرمایید.
فهرست محتوا
انواع دوربین مدار بسته
- دوربین دام
- دوربین بولت
- سیستم نظارتی صنعتی یا C-Mount
- دوربین گنبدی
- دوربین بی‌سیم
- سیستم نظارتی 360 درجه یا Fish Eye
- دوربین چرخشی یا Speed Dome
- سیستم نظارتی دید در شب یا مادون قرمز
- دوربین کوچک یا مینیاتوری یا پین هول
- دستگاه نظارتی لامپی
- دوربین ضد آب
- سیستم حرارتی
- دوربین کنترل از راه دور سیم کارت خور
- سیستم نظارتی مخفی
دوربین مداربسته دام (Dome)
دوربین‌های دام به‌دلیل فرم نیم‌کره‌ای و گنبدی‌شکل خود، اغلب روی سقف نصب میشوند و رایج‌ترین گزینه برای نظارت بر فضاهای داخلی به‌شمار می‌روند. پوشش نیم‌کروی شیشه‌ای این مدل‌ها باعث میشود افراد حاضر در محیط به‌سختی بتوانند جهت دقیق لنز را تشخیص دهند که خود یک مزیت بازدارنده است. این دوربین‌ها معمولاً از لنزهای با زاویه دید واید (فاصله کانونی ۲.۸ یا ۳.۶ میلی‌متر) بهره می‌برند و در فروشگاه‌ها، دفاتر اداری، بانک‌ها، راه‌پله‌ها و مشاعات آپارتمانی کاربرد دارند.
دوربین مداربسته بولت (Bullet)
دوربین‌های بولت بدنه‌ای استوانه‌ای و تفنگی‌شکل دارند و مستقیماً روی دیوار نصب میشوند. این دوربین‌ها به‌طور ویژه برای فضاهای بیرونی و محوطه‌های باز طراحی شده‌اند و معمولاً دارای استاندارد مقاومت محیطی IP66 یا IP67 هستند تا در برابر باران، برف، تابش مستقیم آفتاب و ورود گردوغبار مقاومت کنند. زاویه دید متمرکزتر، قابلیت پرتاب نور مادون قرمز در مسافت‌های طولانی‌تر و دید در شب قوی، این مدل‌ها را برای ورودی ساختمان‌ها، حیاط، پارکینگ روباز، معابر و حصار پیرامونی به گزینه‌ای استاندارد تبدیل کرده است.
دوربین باکس یا C-Mount (دوربین صنعتی)
دوربین‌های صنعتی یا باکس (Box Camera) فاقد لنز سرخود هستند و بر خلاف مدل‌های معمول، لنز آن‌ها به‌صورت مجزا بر پایه استاندارد C-Mount یا CS-Mount انتخاب و پیچ میشود. مزیت اصلی این دوربین‌ها در این است که نصاب می‌تواند دقیقاً لنز متناسب با نیاز پروژه (از لنزهای واید گرفته تا لنزهای تله‌فتو و زوم دوربرد) را روی بدنه سوار کند. خود بدنه دوربین باکس ضدآب نیست و برای استفاده در محیط‌های بیرونی یا کارخانه‌ها، حتماً درون یک محفظه محافظ جداگانه (Housing) قرار می‌گیرد.
دوربین‌های گنبدی ضدضربه (Vandal-Proof Dome)
اصطلاح گنبدی در واقع همان ترجمه فارسی دوربین‌های دام است؛ اما دسته‌ای خاص از این دوربین‌ها با بدنه فلزی تقویت‌شده و حباب پلی‌کربنات نشکن تولید میشوند که اصطلاحاً «وندال پروف» (دارای استاندارد مقاومت فیزیکی IK10) نام دارند. این تجهیزات در برابر ضربات فیزیکی سنگین، پرتاب سنگ یا تلاش برای تغییر جهت لنز مقاومت می‌کنند و بهترین انتخاب برای زندان‌ها، آسانسورها، ایستگاه‌های مترو و اماکن عمومی مستعد آسیب هستند.
دوربین مداربسته بی‌سیم (Wireless / Wi-Fi)
دوربین‌های بی‌سیم داده‌های تصویری و صوتی را به‌جای کابل‌های تصویر، بر بستر امواج رادیویی وای‌فای (Wi-Fi) به مودم، روتر یا دستگاه ضبط منتقل می‌کنند. مزیت اصلی این سیستم‌ها، حذف هزینه‌ها و دردسرهای کابل‌کشی طولانی و امکان جابه‌جایی سریع است. با این حال، نیاز دائمی به تأمین برق منبع، احتمال نویزپذیری یا افت سیگنال در مواجهه با دیوارهای ضخیم بتنی و وابستگی به پهنای باند شبکه خانگی از مهم‌ترین چالش‌های فنی آن‌ها محسوب میشود.
دوربین مداربسته ۳۶۰ درجه یا چشم ماهی (Fish-Eye)
دوربین‌های فیش‌آی با استفاده از یک لنز فوق‌عریض محدب، کل محوطه را با زاویه ۱۸۰ یا ۳۶۰ درجه ثبت می‌کنند؛ به‌گونه‌ای که یک دوربین به‌تنهایی می‌تواند پوشش تصویری چند دوربین عادی را بدون وجود نقطه کور تأمین کند. تصویر خام خروجی این مدل‌ها محدب و کروی است، اما نرم‌افزارهای دستگاه ضبط یا اپلیکیشن دوربین، با قابلیتی به نام Dewarping تصویر را به نماهای تخت و قابل تحلیل تفکیک می‌کنند. این دوربین‌ها گزینه‌ای ایده‌آل برای سقف سالن‌های بزرگ، فرودگاه‌ها، فروشگاه‌های زنجیره‌ای و انبارها هستند.
دوربین مداربسته چرخشی اسپیددام (PTZ / Speed Dome)
دوربین‌های اسپیددام قابلیت حرکت افقی ۳۶۰ درجه مداوم (Pan)، حرکت عمودی ۹۰ تا ۱۸۰ درجه (Tilt) و بزرگ‌نمایی تصویر (Zoom) را در یک پکیج واحد ارائه می‌دهند. بزرگ‌نمایی این تجهیزات از نوع اپتیکال (معمولاً بین 12x تا 45x) است؛ یعنی لنز به‌صورت فیزیکی حرکت کرده و بدون افت کیفیت، جزئیات افراد یا خودروها را در فواصل بسیار دور نمایش می‌دهد. پشتیبانی از قابلیت‌های هوشمند نظیر تعریف نقاط گشت‌زنی خودکار (Preset & Cruise) و ردیابی خودکار سوژه (Auto-Tracking)، این مدل را به اصلی‌ترین ابزار پایش معابر شهری، پالایشگاه‌ها، محوطه‌های ورزشی و فرودگاه‌ها بدل ساخته است.
دوربین مداربسته دید در شب (IR و تمام‌رنگی)
امروزه تصویربرداری در تاریکی مطلق به دو شیوه انجام میشود:
۱. مادون قرمز معمولی (IR): ال‌ای‌دی‌های مادون قرمز نوری نامرئی برای چشم انسان به محیط می‌تابانند و سنسور دوربین تصویری سیاه‌وسفید اما واضح تولید می‌کند.
۲. دید در شب تمام‌رنگی (ColorVu / Full-Color / Starlight): در این فناوری، ترکیب سنسورهای بسیار حساس به نور، دیافراگم‌های گشوده (مانند F1.0) و پروژکتورهای نور مرئی ملایم باعث میشود حتی در تاریکی شدید، تصاویر با رنگ‌های طبیعی و تفکیک رنگ پلاک یا لباس سوژه ثبت شوند. برد این تجهیزات با توجه به نوع چیپ از ۲۰ تا بیش از ۱۵۰ متر متغیر است.
دوربین مداربسته مینیاتوری یا پین‌هول (Pinhole)
دوربین‌های پین‌هول بدنه‌ای در ابعاد چند سانتی‌متر و لنزی به اندازه سوراخ سوزن دارند و طوری طراحی شده‌اند که با ایجاد یک شکاف میلی‌متری، تصویر کل محیط را پوشش دهند. این تجهیزات بیشتر در دستگاه‌های خودپرداز بانکی (ATM)، پنل‌های کنترل تردد، بازرسی ماشین‌آلات صنعتی و پروژه‌های پایش نامحسوس به کار می‌روند. لازم به ذکر است که استفاده نظارتی از دوربین‌های پنهان نیازمند اخذ مجوزهای قانونی مربوطه است.
دوربین مداربسته لامپی
دوربین‌های طرح لامپ برای راه‌اندازی سریع و مصارف خانگی ساخته شده‌اند؛ مستقیماً به سرپیچ استاندارد لامپ (E27) متصل میشوند و نیازی به آداپتور یا سیم‌کشی مجزا ندارند. اغلب این مدل‌ها دارای لنز ۳۶۰ درجه پانوراما، درگاه کارت حافظه MicroSD و ماژول وای‌فای هستند و از طریق نرم‌افزار روی موبایل کنترل میشوند. با وجود سهولت در راه‌اندازی، عدم پایداری دائم، طول عمر پایین‌تر چیپ و امنیت شبکه محدود باعث میشود این تجهیزات در رده سیستم‌های نظارتی استاندارد و اداری قرار نگیرند.
دوربین مداربسته ضدآب و گردوغبار (استاندارد IP66/IP67)
مقاومت دوربین‌ها در برابر رطوبت با شاخص بین‌المللی Ingress Protection یا IP ارزیابی میشود:
* استاندارد IP66: مقاومت کامل در برابر نفوذ گردوغبار و مقاومت در برابر پاشش شدید آب از هر جهت (مناسب زیر سقف تراس یا بالکن).
* استاندارد IP67: مقاومت کامل در برابر گردوغبار و غوطه‌وری کوتاه‌مدت در آب تا عمق ۱ متر (استاندارد اصلی دوربین‌های بولت برای محوطه‌های روباز، نما و کارواش‌ها).
* استاندارد IP68: امکان کار مداوم در زیر آب که در تجهیزات خاص استخر یا چاه استفاده میشود.
دوربین مداربسته حرارتی (Thermal Camera)
دوربین‌های حرارتی با سنسورهای میکرو‌بولومتر کار می‌کنند و به‌جای ثبت نور بازتابیده از اجسام، تابش پرتوهای فروسرخ گرمایی ساطع‌شده از هر شیء یا انسان را آشکار می‌سازند. این ویژگی باعث میشود که عملکرد دوربین در تاریکی مطلق، دود غلیظ، مه شدید، گردوغبار و باران سنگین به‌هیچ‌وجه افت نکند. همچنین با سنجش دقیق دما، این دوربین‌ها برای پایش خطوط انتقال برق، جلوگیری از آتش‌سوزی در انبار مواد اشتعال‌زا، پایش مرزها و سایت‌های نظامی کاربرد تخصصی دارند.
دوربین مداربسته سیم‌کارت‌خور (4G / LTE)
دوربین‌های مداربسته سیم‌کارت‌خور با پشتیبانی از شبکه‌های سلولار، تصاویر را بدون نیاز به مودم یا خط تلفن ثابت مستقیماً به بستر اینترنت منتقل می‌کنند. این دستگاه‌ها همراه با یک کارت حافظه داخلی و در برخی مدل‌ها پنل خورشیدی و باتری لیتیومی عرضه میشوند تا کاملاً مستقل از برق شهری کار کنند. باغ‌ها، ویلاهای خارج از شهر، مزارع، زنبورداری‌ها و کارگاه‌های عمرانی پروژه‌ای مشتریان اصلی این مدل دوربین‌ها هستند.
دوربین‌های مداربسته نامحسوس و استتارشده
این دوربین‌ها در قالب اشیای روزمره مانند دتکتور دود، سنسور دزدگیر چشمی، ساعت دیواری یا پریز برق طراحی و جاسازی میشوند. هدف از طراحی آن‌ها ثبت ترددها بدون جلب توجه افراد حاضر است. نکته حائز اهمیت در استفاده از این سیستم‌ها، ضرورت رعایت حریم خصوصی و دستورالعمل‌های رسمی مراجع نظارتی است تا استفاده از آن‌ها جنبه تخلف قانونی پیدا نکند.
انواع دوربین مداربسته بر اساس تکنولوژی انتقال تصویر
سیستم‌های مداربسته از حیث بستر ارسال و پردازش داده به دو خانواده اصلی تفکیک میشوند:
۱. دوربین‌های مداربسته آنالوگ HD (AHD, HDCVI, HDTVI) در نسل مدرن دوربین‌های آنالوگ، تصاویر با کیفیت‌های ۲، ۵ و حتی ۸ مگاپیکسل بر بستر کابل کواکسیال (RG59) به دستگاه ذخیره‌ساز DVR ارسال میشوند. * مزایا: قیمت اقتصادی تجهیزات، عدم وجود تاخیر تصویری در فواصل بالا (تا ۵۰۰ متر)، سادگی عیب‌یابی و نصب سریع. * محدودیت‌ها: انعطاف‌پذیری پایین‌تر در پروژه‌های بزرگ سازمانی و محدودیت در اجرای قابلیت‌های تحلیلی هوش مصنوعی پیشرفته.
۲. دوربین‌های مداربسته تحت شبکه (IP / Network) در سیستم‌های IP، هر دوربین یک دستگاه کامپیوتری مستقل با آدرس IP اختصاصی است که پردازش تصویر را در مبدا انجام داده و داده‌ها را با کابل شبکه (Cat6) به دستگاه NVR یا سرور منتقل می‌کند.
مزایا: کیفیت تصویر بالاتر، مقیاس‌پذیری نامحدود، امکان تغذیه برق از طریق کابل شبکه (PoE) و دسترسی به قابلیت‌های هوشمند تحلیلی مانند پلاک‌خوانی دقیق، شمارش افراد، تشخیص چهره و عبور از خط فرضی.
محدودیت‌ها: قیمت اولیه بالاتر تجهیزات و نیازمندی به دانش فنی شبکه جهت کانفیگ و پیاده‌سازی.
انواع دوربین مداربسته بر مبنای کیفیت و رزولوشن تصویر
رزولوشن دوربین با مگاپیکسل (Megapixel) سنجیده میشود و بیانگر تعداد پیکسل‌های تشکیل‌دهنده تصویر است. برای پروژه‌های امروزی، استانداردهای کیفی به شرح زیر انتخاب میشوند:
رزولوشن ۱۰۸۰ یا 2MP (Full HD): استاندارد پایه بازار است. برای نظارت کلی بر دفاتر، راهروها و فضاهای داخلی مسکونی با نیاز به جزئیات متوسط کاملاً پاسخگو است. (کیفیت 720p یا ۱ مگاپیکسل در بازار مدرن تقریباً منسوخ شده است).
رزولوشن 4MP تا 5MP (Super HD): متداول‌ترین انتخاب برای محیط‌های تجاری، طلافروشی‌ها، صندوق‌های پرداخت و معابر است؛ وضوح کافی جهت تشخیص چهره و پلاک‌خوانی در فواصل معمول را با حجم ذخیره‌سازی منطقی ارائه می‌دهد.
رزولوشن 4K یا 8MP: تصویری با جزئیات بسیار بالا فراهم می‌کند که امکان زوم دیجیتال روی فواصل دور را بدون شطرنجی شدن تصویر میسر می‌سازد. برای سوله کارخانه‌ها، چهارراه‌ها و میادین استفاده میشود؛ البته نیاز به هارددیسک‌های حجیم‌تر و پهنای باند بالاتر دارد.
معیارهای تعیین رزولوشن مناسب در پروژه:
۱. مسافت سوژه: فواصل بالای ۱۵ متر برای خواندن جزئیات دقیق به رزولوشن ۵ مگاپیکسل به بالا یا لنزهای متغیر نیاز دارند.
۲. ظرفیت ذخیره‌سازی هارد: رزولوشن بالاتر پهنای باند و فضای هارد بیشتری مصرف می‌کند، مگر اینکه از الگوریتم‌های فشرده‌سازی مدرن نظیر H.265+ استفاده شود.
۳. بودجه پروژه: برای مدیریت هزینه‌ها می‌توان در فضاهای کم‌اهمیت از دوربین‌های ۲ مگاپیکسل و در نقاط ورودی و حساس از دوربین‌های ۴ تا ۸ مگاپیکسل بهره گرفت.
برای شروع یادگیری تردید دارید؟
جهت دریافت مشاوره رایگان شماره موبایل خود را وارد کنید.
مطلبی که خواندید حاصل تلاش تیم تحریریه دپارتمان برق آموزشگاه فن آموزان بود که شامل بخش های مختلف برق ساختمان، برق صنعتی، برد و الکترونیک و تعمیرات میشود و کلاس های دوره های آموزش تعمیرات برد الکترونیکی، آموزش تعمیرات موبایل، آموزش تعمیرات لوازم خانگی، آموزش تابلو برق صنعتی، آموزش هوشمند سازی ساختمان، آموزش plc و ... در این دپارتمان برگزار میشوند.
